Podatek od pustostanów - co to jest?
Podatek od pustostanów ma na celu obciążenie właścicieli nieruchomości, które pozostają niezamieszkane przez dłuższy czas,
co ma zachęcić ich do wprowadzenia tych lokali na rynek wynajmu lub sprzedaży, zwiększając w ten sposób dostępność mieszkań.
Został już wprowadzony w różnych krajach na świecie. W Vancouver (w Kanadzie), obowiązuje on od 2017 roku i wynosi 5% wartości nieruchomości.
W Irlandii podobne przepisy weszły w życie na początku 2024 roku, a w Austrii, w regionach takich jak Salzburg i Styria, lokalne władze mogą nakładać takie opłaty na właścicieli pustych nieruchomości.
Podatek od pustostanów - jakie są korzyści?
Podatek od pustostanów to narzędzie polityki fiskalnej, które zyskuje na popularności na całym świecie, a w ostatnich miesiącach jest również rozważane w Polsce.
Oto 3 postawowe korzyści jakie niesie ze sobą podatek od pustostanów:
- Zwiększenie dostępności mieszkań oraz lokali komercyjnych, głównie na wynajem. Podatek ten może skłonić właścicieli do wynajmu lub sprzedaży swoich nieruchomości, co zwiększa ilość dostępnych mieszkań i lokali komercyjnych na rynku, a także reguluje ich dostępność cenową
- Przeciwdziałanie spekulacji na rynku nieruchomości. Podatek taki może zniechęcić inwestorów do nabywania nieruchomości wyłącznie w celach spekulacyjnych, równocześnie stabilizując ceny nieruchomości i wprowadzając bardziej sprawiedliwe zasady dla osób kupujących swoje pierwsze lokum.
- Poprawa jakości życia. Nieużytkowane nieruchomości mogą przyczyniać się do degradacji wybranych obszarów i zmniejszać ich atrakcyjność. Motywując właścicieli do zagospodarowania tych nieruchomości, podatek może pomóc w ożywieniu takich terenów.
Wprowadzenie podatku w Polsce
Lewica właśnie przedstawiła propozycję wprowadzenia podatku, mającego na celu pozyskanie funduszy, w tym na cele budowlane.
Tymczasem ocenia, że pomysł ten pojawił się w momencie, gdy instytucje państwowe napotykają poważne problemy w sposobie i możliwościach oszacowania liczby pustych mieszkań i domów.
Wiceminister rozwoju Tomasz Lewandowski zaprezentował zamierzenia dotyczące reform w obszarze polityki mieszkaniowej, podkreślając, że istnieje
potrzeba rezygnacji z dotychczasowego modelu wspierania deweloperów oraz zadłużania młodych ludzi,
na rzecz tworzenia stabilnego rynku najmu społecznego, który oferowałby przystępne ceny.
Wiceminister zaznaczył, że Nowa Lewica zamierza zwiększyć inwestycje w budownictwo społeczne, pomimo istniejących różnic w opiniach na temat mieszkalnictwa wśród partii koalicyjnych.
- Musimy przestać udawać, że robimy politykę mieszkaniową i zacząć ją robić naprawdę - podkreślił Lewandowski, wskazując na konieczność podejmowania trudnych, lecz trwałych decyzji ponadpartyjnych.
Poinformował także, że w planie budżetowym na rok 2025 przewidziano co najmniej 1,7 miliarda złotych na rządowy program budownictwa komunalnego oraz społecznego.
Równocześnie wyraził krytyczne stanowisko wobec potrzeby kontynuacji programu "Bezpieczny kredyt 2 %". Pamiętać należy, że program ten jest inicjatywą ministerstwa, w którym pełni funkcję wiceministra.
Walka z pustostanami i nowe regulacje
Lewandowski zwrócił uwagę na problem pustych lokali komunalnych, których liczba wynosi obecnie około 73 tys. i wzrosła o 9 tys. w ciągu ostatnich trzech lat, pomimo dostępnych środków na remonty.
Zaproponował, aby od 2026 roku gminy, które sprzedają mieszkania po zaniżonych cenach, nie mogły korzystać z rządowego wsparcia na budowę nowych lokali.
Wiceminister odniósł się także do 1,8 mln pustostanów w zasobach prywatnych, sugerując wprowadzenie podatku od takich nieruchomości, na wzór Wielkiej Brytanii, Francji czy USA.
aZauważył, że te pustostany stanowią potencjał, z którego można skorzystać, motywując właścicieli do wprowadzenia lokali na rynek wynajmu.
Eksperci o problemach z pustostanami
Eksperci aktualnie krytykują dyskusję na temat podatku od pustostanów, wskazując na poważne problemy z oszacowaniem liczby pustych lokali w Polsce.
Rząd nie radzi sobie z dokładnym określeniem liczby pustych mieszkań, co utrudnia wprowadzenie sensownych regulacji.
Według ostatniego spisu powszechnego, w Polsce znajduje się około 1,8 mln pustych lokali, a nie 2 mln, jak czasem twierdzą politycy.
Wskazuje się również na trudności w oszacowaniu liczby pustostanów na wsiach, z których wiele nie nadaje się do remontu.
Ponadto zaznacza się, że dane mogły być zniekształcone przez pandemię, kiedy część osób przebywała w domach poza miastami, co wpłynęło na wyniki spisu.
Planowane trudności w opodatkowaniu pustostanów
Wprowadzenie podatku od pustostanów przez poszczególne gminy może napotkać problemy, m.in. w kwestii ustalania, które nieruchomości są rzeczywiście puste. Istnieje pytanie, czy opierać się na zużyciu energii elektrycznej, czy wprowadzić obowiązek meldunkowy, który byłby egzekwowany karami.
Brak szerokiego poparcia
Marszałek Sejmu Szymon Hołownia przyznał, że pomysł Lewicy nie jest jeszcze szeroko dyskutowany w koalicji rządzącej, choć kwestie mieszkaniowe są obecnie jednymi z najważniejszych problemów w kraju. Wyraził nadzieję na wypracowanie wspólnego rozwiązania w najbliższym czasie, choć na razie nie słychać o poważnych rozmowach na ten temat.
