Potrzebujesz pomocy prawnej?
⭐⭐⭐⭐⭐ Zadzwoń w godz. 10-16:
Śmierć bliskiej osoby to moment, w którym kwestie formalne schodzą zwykle na dalszy plan. Jednak prędzej czy później niemal każdy spadkobierca staje przed tym samym pytaniem: ile będzie kosztować przeprowadzenie sprawy spadkowej? I co równie ważne - komu właściwie trzeba zapłacić: notariuszowi, adwokatowi, sądowi, a może wszystkim naraz?
Wbrew pozorom „koszt sprawy spadkowej” nie jest jedną, prostą kwotą. To zbiór wielu różnych opłat, których wysokość zależy od szeregu czynników: od liczby spadkobierców, rodzaju majątku, istnienia testamentu, relacji rodzinnych, a nawet od tego, czy spadkobiercy potrafią się porozumieć. W praktyce różnice w kosztach między najprostszą a najbardziej skomplikowaną sprawą mogą sięgać kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Co istotne, wiele osób rozpoczynających sprawę spadkową popełnia ten sam błąd: patrzy wyłącznie na koszt notariusza albo jedynie na wynagrodzenie adwokata, pomijając inne, często nieoczywiste wydatki. Tymczasem pełny obraz kosztów obejmuje co najmniej cztery obszary:
Już na etapie planowania warto zrozumieć, że sprawa spadkowa nie zawsze wygląda tak samo. Inaczej będzie przebiegało dziedziczenie po jednym z rodziców, gdy spadkobiercy są zgodni i dziedziczą jedno mieszkanie, a zupełnie inaczej sprawa, w której pojawia się kilku spadkobierców, kilka nieruchomości, testament oraz konflikt o zachowek. To właśnie te różnice decydują o tym, czy całkowity koszt zamknie się w kilkuset złotych, czy przekroczy kilka lub kilkanaście tysięcy.
Warto też wyraźnie rozróżnić dwa etapy postępowania spadkowego, które często są mylone, a które generują zupełnie inne koszty. Pierwszym z nich jest stwierdzenie nabycia spadku (albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia). To etap, w którym formalnie ustala się, kto jest spadkobiercą i w jakich udziałach. Drugim etapem jest dział spadku, czyli faktyczny podział majątku pomiędzy spadkobierców. Bardzo wiele osób zakłada, że koszty kończą się na „sprawie u notariusza”, tymczasem to właśnie dział spadku bywa najdroższą częścią całego procesu.
Nie bez znaczenia pozostaje również pytanie o udział adwokata. Część spraw spadkowych rzeczywiście można przeprowadzić samodzielnie - zwłaszcza gdy sytuacja jest prosta, a spadkobiercy zgodni. W innych przypadkach pomoc profesjonalnego pełnomocnika nie tylko zwiększa szanse na korzystne rozstrzygnięcie, ale bywa wręcz konieczna, by uniknąć błędów prowadzących do wieloletnich sporów. Trzeba jednak jasno powiedzieć: adwokat to dodatkowy koszt, który powinien być świadomie skalkulowany, a nie traktowany jako nieprzyjemna niespodzianka.
Celem tego artykułu jest kompleksowe i praktyczne wyjaśnienie, ile naprawdę kosztuje sprawa spadkowa u notariusza i adwokata. Bez uproszczeń, bez marketingowych haseł i bez obiecywania „tanich rozwiązań dla każdego”. Krok po kroku pokażemy, z jakich elementów składa się całkowity koszt sprawy spadkowej, kiedy notariusz będzie tańszy od sądu, w jakich sytuacjach warto skorzystać z pomocy adwokata oraz jakie wydatki najczęściej są pomijane na etapie planowania.
Jeżeli czytasz ten tekst, bo stoisz przed koniecznością przeprowadzenia sprawy spadkowej - ten przewodnik pozwoli Ci realnie oszacować koszty, przygotować się finansowo i podjąć świadome decyzje. A jeżeli jesteś na etapie porównywania ofert kancelarii lub notariuszy, pomoże Ci zrozumieć, za co faktycznie płacisz i które wydatki są nieuniknione.
W potocznym języku „sprawa spadkowa” bywa określeniem bardzo szerokim. Dla jednych oznacza jednorazową wizytę u notariusza, dla innych wieloletni proces sądowy z udziałem adwokatów, biegłych i licznych rozpraw. Aby rzetelnie ocenić koszty sprawy spadkowej, trzeba najpierw jasno zrozumieć, czym ona w sensie prawnym faktycznie jest i z jakich etapów się składa.
Z prawnego punktu widzenia sprawa spadkowa to zespół czynności prawnych i postępowań, których celem jest ustalenie, kto dziedziczy majątek po zmarłym oraz - w dalszej kolejności - w jaki sposób ten majątek zostanie pomiędzy spadkobierców podzielony. Już na tym etapie warto podkreślić jedno: nie każda sprawa spadkowa kończy się w tym samym momencie, a różnice w przebiegu bezpośrednio przekładają się na koszty.
Podstawowe regulacje dotyczące dziedziczenia znajdują się w Kodeksie cywilnym, natomiast procedura sądowa - w Kodeksie postępowania cywilnego. Prawo precyzyjnie określa zarówno zasady dziedziczenia ustawowego i testamentowego, jak i tryb postępowania przed sądem oraz notariuszem. Z punktu widzenia osoby dziedziczącej kluczowe są jednak nie tyle konkretne przepisy, co praktyczne skutki prawne kolejnych etapów sprawy.
Pierwszym i absolutnie niezbędnym elementem każdej sprawy spadkowej jest stwierdzenie nabycia spadku. To moment, w którym formalnie potwierdza się, kto jest spadkobiercą i w jakiej części. Bez tego dokumentu - niezależnie od tego, czy zostanie wydany przez sąd, czy sporządzony przez notariusza - spadkobiercy nie mogą skutecznie rozporządzać majątkiem: sprzedać nieruchomości, dokonać wpisów w księgach wieczystych, wypłacić środków z banku czy przeprowadzić działu spadku.
Stwierdzenie nabycia spadku może nastąpić na dwa sposoby. Pierwszym jest postanowienie sądu, wydawane w ramach postępowania nieprocesowego. Drugim - akt poświadczenia dziedziczenia, sporządzany przez notariusza. Obie formy mają taką samą moc prawną, ale różnią się czasem trwania, formalnościami i - co kluczowe w kontekście tego artykułu - kosztami. Wybór między nimi nie zawsze jest dowolny, ponieważ prawo przewiduje sytuacje, w których notariusz nie może sporządzić aktu poświadczenia dziedziczenia.
Na tym etapie wiele osób zakłada, że „sprawa spadkowa jest już załatwiona”. W praktyce bardzo często okazuje się, że to dopiero początek. Stwierdzenie nabycia spadku nie powoduje fizycznego podziału majątku. Jeżeli spadek przypada kilku osobom, powstaje współwłasność w częściach ułamkowych. To oznacza, że każdy ze spadkobierców ma udział w całości majątku, a nie w konkretnych jego składnikach. Taki stan rzadko bywa komfortowy i w wielu przypadkach prowadzi do kolejnego etapu, jakim jest dział spadku.
Dział spadku polega na przypisaniu konkretnych składników majątku poszczególnym spadkobiercom albo na ich spieniężeniu i podziale środków. Może on nastąpić w drodze umowy zawartej przed notariuszem lub w ramach postępowania sądowego. Co istotne, dział spadku jest zazwyczaj najbardziej kosztowną częścią całego procesu, zwłaszcza gdy obejmuje nieruchomości o znacznej wartości lub gdy pomiędzy spadkobiercami istnieje konflikt.
Sprawa spadkowa może obejmować również inne postępowania, które znacząco wpływają na jej koszt. Przykładem są sprawy o zachowek, w których pominięci spadkobiercy ustawowi dochodzą swoich roszczeń pieniężnych, czy postępowania dotyczące podważenia testamentu. Każde z tych postępowań ma odrębne podstawy prawne, własne opłaty sądowe i zwykle wymaga zaangażowania adwokata.
Z perspektywy kosztów kluczowe jest także to, że prawo nie narzuca jednego, obowiązkowego „scenariusza” prowadzenia sprawy spadkowej. Spadkobiercy mają pewien zakres swobody - mogą wybrać drogę notarialną zamiast sądowej, zdecydować się na ugodę, skorzystać z mediacji albo prowadzić spór przez kilka instancji. Każda z tych decyzji ma bezpośrednie konsekwencje finansowe.
Dlatego zanim padnie pytanie „ile kosztuje sprawa spadkowa u adwokata i notariusza”, warto najpierw odpowiedzieć sobie na inne, znacznie ważniejsze: jaki jest faktyczny zakres mojej sprawy spadkowej? Czy chodzi wyłącznie o formalne potwierdzenie dziedziczenia, czy również o podział majątku? Czy istnieje konflikt między spadkobiercami? Czy w grę wchodzi testament, zachowek lub spór o ważność czynności prawnych dokonanych za życia spadkodawcy? Dopiero na tej podstawie możliwe jest rzetelne oszacowanie kosztów, o czym szczegółowo będzie mowa w kolejnych częściach artykułu.
Dla wielu osób notariusz jest pierwszym wyborem przy załatwianiu spraw spadkowych. Wynika to głównie z przekonania, że notariusz = szybciej, prościej i taniej niż sąd. W rzeczywistości to założenie bywa prawdziwe, ale tylko w określonych sytuacjach. Aby rzetelnie ocenić koszty sprawy spadkowej u notariusza, trzeba dokładnie wiedzieć, jakie czynności notarialne wchodzą w grę, kiedy są dopuszczalne i jak są wyceniane.
Podstawową czynnością notarialną w sprawach spadkowych jest akt poświadczenia dziedziczenia. Jest to dokument, który - pod względem skutków prawnych - zastępuje sądowe postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku. Akt ten potwierdza, kto dziedziczy po zmarłym oraz w jakich udziałach.
Nie w każdej sprawie można jednak skorzystać z tej drogi. Akt poświadczenia dziedziczenia może zostać sporządzony wyłącznie wtedy, gdy:
Już samo spełnienie tych warunków powoduje, że część spraw automatycznie odpada z drogi notarialnej, niezależnie od kosztów. Jeżeli jednak akt poświadczenia dziedziczenia jest możliwy, warto przyjrzeć się jego cenie.
Koszty notarialne nie są ustalane dowolnie. Maksymalne stawki taksy notarialnej określa rozporządzenie, a notariusz nie może ich przekroczyć. W praktyce jednak konkretna kwota zależy od zakresu czynności i liczby dokumentów.
Na całkowity koszt aktu poświadczenia dziedziczenia składają się zazwyczaj:
W typowej, nieskomplikowanej sprawie całkowity koszt wizyty u notariusza najczęściej mieści się w przedziale kilkuset złotych do około 1 500 zł, w zależności od liczby spadkobierców i objętości dokumentacji. To właśnie ten etap sprawy powoduje, że notariusz bywa postrzegany jako rozwiązanie „tanie”.
Trzeba jednak wyraźnie podkreślić: akt poświadczenia dziedziczenia nie kończy jeszcze sprawy spadkowej, jeżeli w skład spadku wchodzi majątek wymagający podziału.
Największe różnice kosztowe pojawiają się przy dziale spadku dokonywanym w formie aktu notarialnego. W przeciwieństwie do stwierdzenia nabycia spadku, wysokość taksy notarialnej przy dziale spadku jest bezpośrednio uzależniona od wartości dzielonego majątku.
Im wyższa wartość spadku, tym wyższa maksymalna taksa notarialna. W praktyce oznacza to, że:
Do tego dochodzą koszty wypisów, podatku VAT oraz - w niektórych przypadkach - opłaty związane z wpisami do ksiąg wieczystych. Co istotne, notariusz nie może przeprowadzić działu spadku, jeżeli spadkobiercy nie są zgodni co do sposobu podziału majątku. Wystarczy brak porozumienia jednej osoby, aby cała sprawa musiała trafić do sądu.
Z punktu widzenia kosztów notariusz jest rozwiązaniem korzystnym przede wszystkim wtedy, gdy:
Warto jednak mieć świadomość, że niski koszt początkowy może być mylący. Zdarza się, że spadkobiercy decydują się na notariusza na etapie poświadczenia dziedziczenia, a następnie - przy braku porozumienia co do działu spadku - i tak trafiają do sądu. W efekcie ponoszą koszty zarówno notarialne, jak i sądowe, co w dłuższej perspektywie okazuje się rozwiązaniem droższym.
Dlatego decyzja o skorzystaniu z notariusza powinna być poprzedzona analizą całej sytuacji spadkowej, a nie tylko jednego etapu postępowania. W kolejnych częściach artykułu pokażemy, jak koszty notarialne wypadają na tle opłat sądowych oraz wynagrodzenia adwokata, co pozwoli lepiej ocenić, które rozwiązanie jest w danym przypadku najbardziej racjonalne.
Postępowanie sądowe w sprawach spadkowych budzi u wielu osób największe obawy. Kojarzy się z długim czasem oczekiwania, formalizmem i nieprzewidywalnymi kosztami. W rzeczywistości sądowa droga przeprowadzenia sprawy spadkowej bywa tańsza niż notarialna, zwłaszcza w przypadku większego majątku lub braku pełnej zgody między spadkobiercami. Kluczowe jest jednak zrozumienie, jakie konkretnie opłaty występują w sądzie i od czego zależy ich wysokość.
W sprawach spadkowych podstawowe opłaty sądowe mają charakter opłat stałych, a nie procentowych od wartości majątku. To zasadnicza różnica w porównaniu z kosztami notarialnymi i jeden z powodów, dla których sąd bywa finansowo korzystniejszym rozwiązaniem.
Za wniosek o stwierdzenie nabycia spadku pobierana jest stała opłata sądowa. Jest ona taka sama niezależnie od tego, czy spadek obejmuje niewielkie oszczędności, czy kilka nieruchomości o znacznej wartości. Z punktu widzenia kosztów oznacza to pełną przewidywalność - już na samym początku wiadomo, ile wyniesie podstawowa opłata.
Podobnie wygląda sytuacja w przypadku wniosku o dział spadku. Co do zasady opłata sądowa ma charakter stały, jednak jej wysokość zależy od tego, czy spadkobiercy są zgodni co do sposobu podziału majątku. Jeżeli projekt działu spadku jest wspólny i nie ma sporu, opłata jest niższa. W przypadku braku porozumienia - wyższa, co ma w założeniu rekompensować sądowi większy nakład pracy.
Już na tym etapie widać, że sąd premiuje zgodę między spadkobiercami, ale jednocześnie nie uzależnia kosztów od wartości spadku, co w praktyce może oznaczać wielotysięczne oszczędności w porównaniu z aktem notarialnym.
Podstawowe opłaty to jednak nie wszystko. W wielu sprawach spadkowych pojawiają się koszty dodatkowe, których wysokość zależy od stopnia skomplikowania sprawy oraz zachowania stron.
Najczęściej spotykanym dodatkowym kosztem jest wynagrodzenie biegłego, np. rzeczoznawcy majątkowego. Jeżeli pomiędzy spadkobiercami istnieje spór co do wartości nieruchomości lub innych składników majątku, sąd może zlecić sporządzenie opinii. Koszt takiej opinii bywa znaczący i zwykle ponoszą go tymczasowo strony postępowania.
Do tego dochodzą koszty:
Choć pojedynczo wydają się niewielkie, w długotrwałym postępowaniu mogą istotnie zwiększyć całkowity koszt sprawy.
Jednym z najczęściej pomijanych aspektów kosztów sądowych jest czas trwania postępowania. Sprawa o stwierdzenie nabycia spadku bywa rozpoznana stosunkowo szybko, ale dział spadku - zwłaszcza sporny - może trwać miesiącami, a nawet latami. Każde kolejne posiedzenie, każda dodatkowa opinia biegłego czy nowy wniosek strony to potencjalne kolejne koszty.
W praktyce oznacza to, że choć formalna opłata sądowa jest niska, całkowity koszt sprawy może wzrosnąć w wyniku eskalacji konfliktu między spadkobiercami. Sąd jest miejscem, w którym brak porozumienia ujawnia się szczególnie wyraźnie - i jest też za ten brak porozumienia „finansowo karany”.
Wbrew obiegowym opiniom udział adwokata w sprawie spadkowej przed sądem nie jest obowiązkowy. W prostych sprawach, zwłaszcza o stwierdzenie nabycia spadku, wiele osób decyduje się działać samodzielnie. W takich przypadkach koszt ogranicza się do opłaty sądowej i ewentualnych drobnych wydatków.
Sytuacja zmienia się diametralnie, gdy sprawa staje się sporna. Wówczas samodzielne prowadzenie postępowania bywa ryzykowne, a brak profesjonalnej pomocy może prowadzić do błędów, których konsekwencje finansowe przewyższą koszt wynagrodzenia adwokata. Dlatego choć sąd jako instytucja sam w sobie nie generuje wysokich opłat, całkowity koszt postępowania sądowego często zależy od tego, czy i jak bardzo strony ze sobą walczą.
Z czysto finansowego punktu widzenia sąd jest rozwiązaniem szczególnie korzystnym wtedy, gdy:
Jednocześnie sąd wiąże się z większym formalizmem i dłuższym czasem oczekiwania na rozstrzygnięcie. Dlatego decyzja o wyborze drogi sądowej powinna uwzględniać nie tylko same opłaty, ale również realny koszt czasu, stresu i ryzyka eskalacji konfliktu.
Wynagrodzenie adwokata to element kosztów sprawy spadkowej, który budzi najwięcej emocji i jednocześnie najwięcej nieporozumień. Część osób z góry zakłada, że pomoc prawnika jest zbędna i jedynie „podnosi koszty”, inni z kolei obawiają się, że bez adwokata nie poradzą sobie z żadną formalnością. Prawda - jak zwykle - leży pośrodku. Aby rzetelnie ocenić koszt adwokata w sprawie spadkowej, trzeba przede wszystkim zrozumieć, za co faktycznie płaci klient i od czego zależy wysokość wynagrodzenia.
Nie istnieje jeden, uniwersalny cennik usług adwokackich w sprawach spadkowych. Choć przepisy przewidują stawki minimalne, w praktyce są one punktem odniesienia głównie przy rozliczaniu kosztów procesu, a nie rzeczywistą ceną usługi. Wynagrodzenie adwokata jest ustalane indywidualnie i zależy od kilku kluczowych czynników.
Pierwszym z nich jest zakres sprawy. Inny nakład pracy wymaga jednorazowe przygotowanie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, a inny wieloetapowe postępowanie o dział spadku, połączone z roszczeniami o zachowek czy podważaniem testamentu. Im więcej czynności procesowych, terminów rozpraw i pism, tym wyższe wynagrodzenie.
Drugim istotnym czynnikiem jest stopień skomplikowania sprawy. Sprawy spadkowe bywają pozornie proste, a w rzeczywistości zawierają wiele „min prawnych”: niejasne testamenty, darowizny dokonane za życia spadkodawcy, rozliczenia nakładów, kredyty hipoteczne czy wieloletnie konflikty rodzinne. Im więcej wątpliwości prawnych i faktycznych, tym większe zaangażowanie adwokata - i wyższy koszt.
Znaczenie ma również wartość majątku spadkowego. Choć nie zawsze przekłada się ona wprost na wysokość wynagrodzenia, w praktyce sprawy dotyczące dużego majątku generują większą odpowiedzialność po stronie pełnomocnika i często wiążą się z bardziej złożonymi strategiami procesowymi.
Nie bez znaczenia pozostaje także lokalizacja kancelarii oraz jej doświadczenie. Stawki w dużych miastach bywają wyższe niż w mniejszych miejscowościach, podobnie jak w kancelariach wyspecjalizowanych w prawie spadkowym.
W sprawach spadkowych spotyka się kilka modeli rozliczeń, które warto znać przed podjęciem decyzji o współpracy.
Najczęściej stosowany jest ryczałt, czyli z góry ustalona kwota za prowadzenie określonego etapu sprawy lub całego postępowania. Ten model daje klientowi przewidywalność kosztów i pozwala uniknąć zaskoczeń finansowych.
Drugim modelem jest wynagrodzenie godzinowe, spotykane głównie przy doradztwie lub w sprawach o trudnym do przewidzenia przebiegu. Klient płaci wówczas za faktycznie poświęcony czas pracy adwokata. Choć ten model bywa korzystny przy prostych czynnościach, w długotrwałych sporach może prowadzić do znacznych kosztów.
W praktyce zdarza się również rozliczenie etapowe, np. osobne wynagrodzenie za stwierdzenie nabycia spadku, a osobne za dział spadku czy sprawę o zachowek. Coraz częściej spotykane jest także tzw. success fee, czyli dodatkowe wynagrodzenie uzależnione od osiągniętego rezultatu, choć jego stosowanie w sprawach spadkowych podlega określonym ograniczeniom etycznym i prawnym.
Choć każda sprawa jest inna, można wskazać orientacyjne widełki, z jakimi najczęściej spotykają się klienci.
W prostych sprawach o stwierdzenie nabycia spadku, gdzie nie ma sporu i konieczne jest jedynie przygotowanie wniosku oraz udział w jednym posiedzeniu sądu, koszt pomocy adwokata zazwyczaj mieści się w niższym przedziale cenowym.
Sprawy o dział spadku są znacznie droższe, zwłaszcza gdy obejmują nieruchomości i brak jest zgody między spadkobiercami. W takich przypadkach wynagrodzenie adwokata odzwierciedla liczbę rozpraw, konieczność współpracy z biegłymi oraz czas trwania postępowania.
Najwyższe koszty generują sprawy sporne, takie jak podważanie testamentu czy dochodzenie zachowku. Są to postępowania wymagające dużego doświadczenia, analizy dowodów i często wieloletniego zaangażowania.
Z perspektywy czysto finansowej pomoc adwokata nie zawsze jest konieczna. W prostych, zgodnych sprawach koszt jego wynagrodzenia może przewyższyć potencjalne korzyści. Jednak w sprawach bardziej złożonych brak profesjonalnego wsparcia często prowadzi do błędów, które skutkują przegraniem sprawy, przedłużeniem postępowania lub koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów.
Warto więc patrzeć na koszt adwokata nie jak na wydatek sam w sobie, lecz jak na inwestycję w bezpieczeństwo prawne i kontrolę nad przebiegiem sprawy spadkowej. W kolejnych częściach artykułu pokażemy, jak koszty adwokata wypadają w porównaniu z notariuszem i sądem oraz w jakich sytuacjach ich połączenie jest najbardziej racjonalnym rozwiązaniem.
Jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby stojące przed sprawą spadkową brzmi: czy lepiej iść do notariusza, czy od razu do adwokata? Pytanie to z pozoru dotyczy kosztów, ale w rzeczywistości kryje się za nim znacznie więcej: czas trwania sprawy, poziom bezpieczeństwa prawnego, ryzyko konfliktu oraz konsekwencje błędnych decyzji podjętych na wczesnym etapie. Aby uczciwie odpowiedzieć, co się „bardziej opłaca”, trzeba porównać nie tylko ceny, ale cały model prowadzenia sprawy spadkowej.
Na samym początku warto jasno powiedzieć: notariusz i adwokat nie są usługami konkurencyjnymi wprost, bo pełnią zupełnie inne role. Notariusz działa jako osoba zaufania publicznego, sporządza akty i umowy, ale nie reprezentuje interesów jednej strony. Adwokat natomiast stoi po stronie klienta, doradza strategicznie i - w razie potrzeby - prowadzi spór. To rozróżnienie ma fundamentalne znaczenie przy ocenie opłacalności.
W sytuacji, w której:
notariusz bywa rozwiązaniem najbardziej racjonalnym. Koszty aktu poświadczenia dziedziczenia są przewidywalne, formalności ograniczone, a cała procedura może zamknąć się w jednej lub dwóch wizytach. Również dział spadku przeprowadzony u notariusza - o ile wszyscy są zgodni - pozwala uniknąć długiego oczekiwania na termin sądowy.
W takich przypadkach udział adwokata często nie jest konieczny, a jego wynagrodzenie mogłoby realnie podnieść całkowity koszt sprawy. Trzeba jednak zachować ostrożność: zgoda spadkobierców musi być rzeczywista, a nie jedynie deklaratywna. Wielokrotnie zdarza się, że pozorna jednomyślność rozpada się w momencie, gdy na stole pojawiają się konkretne liczby.
Jeżeli między spadkobiercami istnieje spór - nawet potencjalny - przewaga notariusza szybko się kończy. Notariusz nie ma kompetencji do rozstrzygania konfliktów. Wystarczy sprzeciw jednej osoby, aby uniemożliwić sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia lub umowy działowej. W takiej sytuacji sprawa i tak trafi do sądu, a wcześniejsze koszty notarialne nie zawsze okażą się przydatne.
W sprawach spornych adwokat staje się nie tyle kosztem, co narzędziem kontroli ryzyka. To on analizuje sytuację prawną, przewiduje możliwe scenariusze i chroni interesy klienta przed niekorzystnymi decyzjami. Co istotne, dobrze poprowadzona sprawa przez adwokata może w dłuższej perspektywie zmniejszyć całkowite koszty, np. poprzez szybsze zakończenie sporu, zawarcie ugody lub uniknięcie błędów skutkujących przegraniem sprawy.
Z czysto finansowego punktu widzenia porównanie notariusza i adwokata nie zawsze jest intuicyjne. Notariusz bywa tańszy na starcie, ale jego usługi są ograniczone do sytuacji bezspornych. Adwokat generuje wyższy koszt początkowy, ale oferuje elastyczność i ochronę w razie konfliktu.
Przykładowo:
Jednym z najczęściej popełnianych błędów jest próba „oszczędzenia” na etapie początkowym poprzez wybór notariusza bez analizy całej sytuacji spadkowej. W efekcie spadkobiercy:
Taki scenariusz sprawia, że całkowity koszt sprawy jest wyższy niż gdyby od początku została obrana jedna, spójna strategia.
Odpowiedź brzmi: to zależy od charakteru sprawy, a nie od samego cennika. Notariusz opłaca się wtedy, gdy sprawa jest prosta i zgodna. Adwokat opłaca się wtedy, gdy sprawa jest skomplikowana, sporna lub obarczona ryzykiem. W wielu przypadkach najbardziej racjonalnym rozwiązaniem jest połączenie obu dróg: konsultacja z adwokatem na początku i notariusz jako narzędzie do bezpiecznego sfinalizowania uzgodnionych rozwiązań.
Planując koszty sprawy spadkowej, większość osób koncentruje się na tym, ile zapłaci notariuszowi, sądowi albo adwokatowi. To naturalne, bo są to wydatki najbardziej widoczne i najczęściej omawiane. W praktyce jednak bardzo często okazuje się, że największe zaskoczenie finansowe powodują koszty „poboczne”, o których nikt nie myśli na początku. To właśnie one sprawiają, że pierwotne założenia budżetowe przestają być aktualne.
Rzetelne podejście do tematu kosztów sprawy spadkowej wymaga więc uwzględnienia także tych elementów, które nie są bezpośrednio związane z honorarium prawnika czy opłatą sądową, ale bez których sprawa nie może zostać skutecznie zakończona.
Jednym z najczęściej pomijanych kosztów jest podatek od spadku. Wiele osób błędnie zakłada, że skoro sprawa spadkowa została przeprowadzona, to na tym kończą się wszelkie zobowiązania finansowe wobec państwa. Tymczasem w określonych sytuacjach podatek od spadku może stanowić realne i znaczące obciążenie.
Wysokość podatku zależy od stopnia pokrewieństwa między spadkobiercą a spadkodawcą. Najbliższa rodzina może skorzystać ze zwolnienia, ale tylko pod warunkiem dopełnienia określonych formalności w odpowiednim terminie. Brak zgłoszenia nabycia spadku do urzędu skarbowego w ustawowym terminie skutkuje utratą zwolnienia i koniecznością zapłaty podatku wraz z odsetkami.
Co istotne, notariusz ani sąd nie pilnują za spadkobiercę obowiązków podatkowych. To spadkobierca ponosi konsekwencje finansowe zaniedbań, które często wynikają nie ze złej woli, lecz z braku wiedzy.
Kolejnym często niedoszacowanym wydatkiem są koszty wyceny majątku spadkowego. Wycena bywa potrzebna w wielu sytuacjach:
Jeżeli spadkobiercy nie są zgodni co do wartości nieruchomości lub innych składników majątku, sąd może powołać biegłego. Wynagrodzenie biegłego rzeczoznawcy majątkowego bywa znaczące i często znacznie przewyższa podstawową opłatę sądową. Co więcej, koszty te są zazwyczaj wykładane z góry przez strony, a ich ostateczne rozliczenie następuje dopiero po zakończeniu sprawy.
Jeżeli w skład spadku wchodzi nieruchomość, niemal zawsze pojawiają się dodatkowe opłaty administracyjne. Do najczęstszych należą:
Choć pojedynczo wydają się niewielkie, w praktyce mogą się kumulować, zwłaszcza gdy sprawa obejmuje kilka nieruchomości lub gdy konieczne są korekty stanu prawnego sprzed wielu lat.
W sprawach spadkowych coraz częściej rekomenduje się mediację jako alternatywę dla długotrwałego sporu sądowego. Choć mediacja może znacząco obniżyć całkowity koszt sprawy, nie jest ona darmowa. Mediator pobiera wynagrodzenie, a koszty mediacji są zwykle dzielone pomiędzy strony.
Z perspektywy finansowej mediacja często okazuje się jednak rozwiązaniem opłacalnym, ponieważ pozwala uniknąć wieloletniego procesu, kolejnych opinii biegłych i narastających kosztów adwokackich. Problem polega na tym, że wiele osób nie uwzględnia mediacji w planowaniu budżetu, traktując ją jako nieprzewidziany wydatek.
Na marginesie uwagi pozostają też koszty formalne, takie jak:
Choć każdy z tych wydatków osobno nie jest wysoki, łącznie mogą one stanowić odczuwalną część całkowitego kosztu sprawy spadkowej, zwłaszcza w sprawach międzynarodowych lub wieloosobowych.
Powód jest prosty: nie pojawiają się one na pierwszej rozmowie o sprawie spadkowej. Klient pyta o koszt notariusza lub adwokata, a dodatkowe wydatki ujawniają się dopiero w trakcie postępowania. W efekcie pojawia się poczucie, że sprawa „ciągle drożeje”, choć w rzeczywistości są to koszty wpisane w samą naturę postępowania spadkowego.
Świadomość istnienia tych wydatków pozwala lepiej zaplanować cały proces i uniknąć niepotrzebnych napięć - zarówno finansowych, jak i rodzinnych.
Dopiero na konkretnych przykładach widać wyraźnie, dlaczego koszt sprawy spadkowej potrafi tak bardzo się różnić i skąd biorą się rozbieżności w informacjach, z którymi spotykają się spadkobiercy. Te same instytucje - notariusz, sąd, adwokat - w zależności od konfiguracji sprawy generują zupełnie inne koszty końcowe. Poniższe scenariusze odzwierciedlają najczęściej spotykane sytuacje w praktyce kancelarii prawnych.
W tym wariancie mamy do czynienia z sytuacją pozornie idealną. Dwójka lub trójka rodzeństwa dziedziczy po rodzicu jedno mieszkanie, nie ma testamentu, wszyscy są zgodni co do udziałów i sposobu podziału. Najczęściej jedna osoba przejmuje nieruchomość z obowiązkiem spłaty pozostałych.
Na pierwszym etapie możliwe jest szybkie stwierdzenie nabycia spadku u notariusza. Koszt tego etapu jest relatywnie niski i ogranicza się do taksy notarialnej, podatku VAT, opłaty za Rejestr Spadkowy oraz wypisów aktu. Całość zamyka się zwykle w kwocie, którą większość spadkobierców uznaje za akceptowalną.
Drugi etap to dział spadku u notariusza. I tu pojawia się moment, który często zaskakuje klientów. Taksa notarialna liczona jest od wartości dzielonego majątku, a więc od 400 tys. zł. W efekcie koszt aktu działowego może być wielokrotnie wyższy niż koszt poświadczenia dziedziczenia. Do tego dochodzą opłaty za wpis do księgi wieczystej.
Alternatywą jest dział spadku w sądzie przy zgodnym projekcie podziału. W takim przypadku opłata sądowa jest stała i niezależna od wartości mieszkania. Choć postępowanie trwa dłużej niż w kancelarii notarialnej, całkowity koszt bywa znacząco niższy. W tym scenariuszu adwokat nie jest konieczny, choć konsultacja przed podjęciem decyzji może uchronić przed błędnym wyborem drogi.
Drugi scenariusz dotyczy sytuacji znacznie bardziej konfliktowej. Spadkodawca sporządził testament, w którym pominął jedno z dzieci lub innych uprawnionych spadkobierców. Formalne stwierdzenie nabycia spadku może przebiec sprawnie, ale bardzo szybko pojawia się roszczenie o zachowek.
W tym przypadku koszty zaczynają rosnąć stopniowo. Samo postępowanie o zachowek wiąże się z opłatą sądową uzależnioną od wartości dochodzonego roszczenia. Często konieczna jest również wycena majątku spadkowego, co oznacza koszty biegłego. Sprawa ma charakter sporny, a więc udział adwokata staje się w praktyce niezbędny.
Koszt adwokata obejmuje nie tylko przygotowanie pozwu lub odpowiedzi, ale także udział w rozprawach, analizę dokumentów, negocjacje ugodowe. Całkowity koszt takiej sprawy jest trudny do przewidzenia na początku i zależy od tego, czy strony zdecydują się na ugodę, czy będą prowadzić spór do końca. W tym scenariuszu często okazuje się, że najdroższa nie jest sama opłata sądowa, lecz czas trwania postępowania i narastające koszty pełnomocników oraz biegłych.
Trzeci scenariusz to jeden z najbardziej kosztownych wariantów spraw spadkowych. Spadkobiercy kwestionują ważność testamentu własnoręcznego, powołując się na brak świadomości spadkodawcy, naciski ze strony osób trzecich lub wady formalne dokumentu.
Już na wstępie sprawa trafia do sądu, ponieważ notariusz nie ma kompetencji do rozstrzygania takich sporów. Postępowanie dowodowe bywa rozbudowane i obejmuje przesłuchania świadków, analizę dokumentacji medycznej, a często także opinie biegłych z zakresu psychiatrii lub grafologii. Każda z tych opinii generuje dodatkowe koszty.
W tym scenariuszu udział adwokata jest praktycznie konieczny. Brak profesjonalnej reprezentacji może skutkować przegraniem sprawy i koniecznością poniesienia kosztów przeciwnika procesowego. Całkowity koszt sprawy bywa wysoki, ale co istotne - często jest on konsekwencją samego konfliktu, a nie wyłącznie wysokości opłat.
Powyższe scenariusze pokazują jedno bardzo wyraźnie: nie istnieje jeden „standardowy” koszt sprawy spadkowej. Ten sam majątek może generować zupełnie inne wydatki w zależności od relacji rodzinnych, stopnia skomplikowania sprawy i wybranej strategii. Dlatego każda próba podania jednej, uniwersalnej kwoty jest z góry skazana na nieścisłość.
Dobrze zaplanowana sprawa spadkowa - nawet jeśli początkowo wiąże się z kosztem konsultacji prawnej - bardzo często pozwala uniknąć scenariuszy, w których wydatki wymykają się spod kontroli.
Koszt sprawy spadkowej w dużej mierze nie jest z góry przesądzony. Choć pewnych opłat - jak sądowe czy notarialne - nie da się całkowicie uniknąć, to w praktyce bardzo wiele zależy od decyzji podejmowanych przez spadkobierców na wczesnym etapie. Z doświadczenia kancelarii wynika, że różnica między „najtańszym” a „najdroższym” przebiegiem tej samej sprawy potrafi być ogromna, mimo identycznego majątku i kręgu spadkobierców.
Obniżanie kosztów nie polega jednak na ślepym szukaniu najtańszego rozwiązania. Najczęściej prowadzi to do pozornych oszczędności, które w dalszej perspektywie generują dodatkowe wydatki. Racjonalne ograniczanie kosztów to przede wszystkim dobre przygotowanie i świadome wybory proceduralne.
Jednym z najprostszych, a jednocześnie najczęściej lekceważonych sposobów ograniczenia kosztów jest kompletne przygotowanie dokumentów jeszcze przed pierwszą wizytą u notariusza lub w sądzie. Braki formalne powodują konieczność uzupełnień, kolejnych wizyt, dodatkowych pism i opłat.
W praktyce oznacza to m.in.:
Im mniej „niespodzianek” w toku sprawy, tym mniejsze ryzyko dodatkowych kosztów.
Jednym z kluczowych elementów wpływających na koszt jest świadomy wybór drogi postępowania. W zgodnych sprawach często opłaca się skorzystać z notariusza na etapie stwierdzenia nabycia spadku, ale nie zawsze przy dziale spadku. W przypadku majątku o dużej wartości sądowy dział spadku - mimo dłuższego czasu trwania - bywa znacząco tańszy.
Błędem jest natomiast automatyczne rozpoczynanie sprawy u notariusza „bo tak jest szybciej”, bez analizy, czy dalsze etapy nie trafią i tak do sądu. Taki brak spójnej strategii niemal zawsze oznacza podwójne koszty.
Najdroższe sprawy spadkowe to niemal zawsze sprawy konfliktowe. Każda rozprawa, każda opinia biegłego, każde kolejne pismo procesowe to kolejne koszty. Dlatego jednym z najskuteczniejszych sposobów ich ograniczenia jest zawarcie ugody - nawet jeżeli wymaga ona ustępstw po obu stronach.
Z perspektywy finansowej ugoda bardzo często oznacza:
Co istotne, ugoda nie musi oznaczać „przegranej”. Często jest to najbardziej racjonalne rozwiązanie ekonomiczne.
W sprawach spadkowych mediacja bywa niedoceniana, a niesłusznie. Choć mediator pobiera wynagrodzenie, koszt mediacji jest zazwyczaj nieporównywalnie niższy niż koszt wieloletniego procesu sądowego. Mediacja pozwala stronom wypracować rozwiązanie dostosowane do ich potrzeb, zamiast zdawać się na formalne rozstrzygnięcie sądu.
Co ważne, ugoda zawarta przed mediatorem może zostać zatwierdzona przez sąd i mieć moc orzeczenia, co czyni ją pełnoprawnym zakończeniem sprawy.
W sprawach zgodnych możliwe jest ustanowienie jednego pełnomocnika dla kilku spadkobierców. Takie rozwiązanie znacząco obniża koszty obsługi prawnej, ponieważ honorarium adwokata jest dzielone pomiędzy kilka osób.
Trzeba jednak podkreślić, że wspólne pełnomocnictwo ma sens wyłącznie wtedy, gdy interesy spadkobierców są zbieżne. W przypadku choćby potencjalnego konfliktu takie rozwiązanie może okazać się nie tylko nieopłacalne, ale wręcz ryzykowne.
Paradoksalnie, jednym z najczęstszych źródeł wysokich kosztów jest rezygnacja z pomocy adwokata w sprawach, które tego wymagają. Błędy proceduralne, źle sformułowane wnioski czy nieprzemyślana strategia procesowa mogą prowadzić do przegrania sprawy, a w konsekwencji do konieczności zapłaty kosztów drugiej strony.
W sprawach spornych oszczędzanie na profesjonalnym wsparciu często kończy się znacznie większym wydatkiem niż koszt samego wynagrodzenia adwokata.
Najtańsza sprawa spadkowa to niemal zawsze ta, która została dobrze zaplanowana od samego początku. Konsultacja prawna przed podjęciem pierwszych działań bardzo często pozwala wybrać optymalną drogę, uniknąć błędów i ograniczyć koszty, zanim zdążą się one nawarstwić.
W sprawach spadkowych wiele pytań powtarza się niezależnie od wartości majątku czy stopnia skomplikowania sprawy. Wynika to z faktu, że dla większości osób jest to pierwszy i często jedyny kontakt z procedurą spadkową w życiu. Poniżej zebrano najczęściej zadawane pytania wraz z wyjaśnieniami, które pozwalają lepiej zrozumieć zarówno koszty, jak i mechanizmy rządzące sprawą spadkową.
Nie. To jedno z najbardziej utrwalonych, a jednocześnie najbardziej mylących przekonań. Notariusz bywa tańszy wyłącznie w prostych i zgodnych sprawach, zwłaszcza na etapie stwierdzenia nabycia spadku. W przypadku działu spadku, szczególnie gdy w grę wchodzą nieruchomości o znacznej wartości, koszty notarialne mogą być znacznie wyższe niż opłaty sądowe.
Sąd pobiera opłaty stałe, niezależne od wartości majątku, co sprawia, że przy większym spadku to właśnie droga sądowa bywa rozwiązaniem bardziej ekonomicznym - nawet jeśli trwa dłużej.
To pytanie pada wyjątkowo często, ale nie ma na nie jednej odpowiedzi. Koszt sprawy spadkowej po rodzicach zależy przede wszystkim od:
W najprostszym wariancie, gdy dzieci są zgodne i chodzi jedynie o formalne potwierdzenie dziedziczenia, koszty mogą być relatywnie niskie. Jeżeli jednak pojawia się konieczność działu spadku, sporu o nieruchomość lub zachowek, całkowity koszt może wzrosnąć kilkukrotnie. Dlatego każda sprawa powinna być analizowana indywidualnie.
Tak, jest to możliwe i w wielu prostych sprawach praktykowane. Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku czy zgodny dział spadku w sądzie nie wymagają obligatoryjnie udziału adwokata. W takich sytuacjach koszty ograniczają się do opłat sądowych i ewentualnych wydatków administracyjnych.
Trzeba jednak pamiętać, że brak adwokata oznacza pełną odpowiedzialność za poprawność formalną pism, terminów i argumentacji. W sprawach spornych samodzielne działanie bywa ryzykowne i często prowadzi do przedłużenia postępowania lub przegrania sprawy.
Podważenie testamentu należy do najbardziej skomplikowanych i kosztownych spraw spadkowych. Koszt takiego postępowania zależy od zakresu dowodów, liczby świadków oraz konieczności powołania biegłych, np. lekarzy lub grafologów.
Do podstawowych wydatków należą opłaty sądowe, ale w praktyce największą część kosztów stanowią:
W takich sprawach nie sposób precyzyjnie oszacować kosztów na początku, ponieważ wiele zależy od rozwoju sytuacji procesowej i postawy drugiej strony.
W postępowaniach sądowych co do zasady obowiązuje zasada, że strona przegrywająca ponosi koszty postępowania. W praktyce oznacza to możliwość domagania się zwrotu kosztów sądowych i części kosztów zastępstwa procesowego.
Trzeba jednak mieć świadomość, że zwrot ten nie zawsze pokrywa rzeczywiste wydatki. Stawki zasądzane przez sąd często odpowiadają stawkom minimalnym, które bywają niższe niż faktyczne wynagrodzenie adwokata. Dlatego nawet wygrana sprawa nie zawsze oznacza pełne odzyskanie poniesionych kosztów.
Zdecydowanie tak. Niedopełnienie obowiązków podatkowych może skutkować utratą zwolnienia z podatku od spadku, naliczeniem podatku oraz odsetek. To jeden z tych elementów, który nie jest pilnowany ani przez sąd, ani przez notariusza, a który może znacząco podnieść całkowity koszt sprawy.
W większości przypadków tak. Nawet jednorazowa konsultacja przed rozpoczęciem sprawy spadkowej pozwala:
Koszt takiej konsultacji jest zazwyczaj niewielki w porównaniu z kosztami, które mogą powstać w wyniku nieprzemyślanych decyzji.
Po przeanalizowaniu wszystkich etapów postępowania spadkowego jedno jest pewne: koszt sprawy spadkowej nie jest kwotą stałą ani uniwersalną. To suma wielu decyzji, okoliczności i wyborów proceduralnych, które spadkobiercy podejmują - świadomie lub nie - często w trudnym emocjonalnie momencie.
Największym błędem jest traktowanie sprawy spadkowej jako jednorazowej czynności, którą „załatwia się” u notariusza albo jednym wnioskiem do sądu. W rzeczywistości mamy do czynienia z procesem, który może obejmować kilka odrębnych etapów: stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, rozliczenia finansowe między spadkobiercami, a czasem także postępowania sporne o zachowek lub ważność testamentu. Każdy z tych etapów generuje własne koszty, a ich suma często zaskakuje osoby nieprzygotowane.
W najprostszym wariancie - gdy spadkobiercy są zgodni, majątek jest niewielki, a sprawa kończy się na formalnym potwierdzeniu dziedziczenia - całkowity koszt może być relatywnie niski i ograniczać się do opłat notarialnych lub sądowych. Takie sprawy rzeczywiście potwierdzają przekonanie, że postępowanie spadkowe „nie musi być drogie”.
Sytuacja zmienia się jednak diametralnie, gdy:
W takich przypadkach koszt sprawy spadkowej rośnie nie dlatego, że instytucje są drogie same w sobie, lecz dlatego, że konflikt generuje kolejne czynności, opinie biegłych, rozprawy i pisma procesowe. To właśnie brak zgody, a nie sama wartość majątku, jest najczęstszym czynnikiem windowania kosztów.
Z perspektywy praktyki kancelaryjnej można sformułować kilka wniosków, które mają kluczowe znaczenie dla osób planujących sprawę spadkową:
Po pierwsze, nie każda sprawa wymaga udziału adwokata, ale każda sprawa wymaga przemyślenia strategii. Konsultacja prawna na początku postępowania często pozwala uniknąć kosztownych błędów i wybrać najkorzystniejszą drogę - notarialną lub sądową.
Po drugie, notariusz nie zawsze oznacza niższe koszty, zwłaszcza przy dziale spadku obejmującym wartościowy majątek. Sąd, mimo dłuższego czasu trwania postępowania, bywa rozwiązaniem bardziej ekonomicznym w dłuższej perspektywie.
Po trzecie, najdroższe sprawy to sprawy źle zaplanowane. Brak dokumentów, pochopne decyzje, próby „oszczędzania” na etapie, który tego nie wymaga, oraz odkładanie konfliktów „na później” niemal zawsze prowadzą do eskalacji kosztów.
Po czwarte, koszty dodatkowe są regułą, a nie wyjątkiem. Podatki, wyceny, opłaty administracyjne, mediacje czy wpisy do ksiąg wieczystych to elementy, które należy uwzględnić już na etapie planowania, a nie dopiero wtedy, gdy pojawią się jako nieprzewidziany wydatek.
Z punktu widzenia spadkobiercy najrozsądniejszym podejściem jest traktowanie sprawy spadkowej jak projektu, który wymaga:
Sprawa spadkowa nie musi być ani wyjątkowo kosztowna, ani wyjątkowo długa. Może jednak taka się stać, jeżeli zabraknie wiedzy, planu i profesjonalnego wsparcia w momentach, w których jest ono naprawdę potrzebne. Świadome podejście do tematu kosztów pozwala nie tylko lepiej przygotować się finansowo, ale także uniknąć decyzji, które z perspektywy czasu okazują się najdroższe.
PPK - to dobrowolny system, za pomocą którego wszyscy pracujący Polacy płacący składki na ZUS (niezależnie od formy zatrudnienia) będą oszczędzać na przyszłą emeryturę. Program powstał po to, aby zapewnić bezpieczeństwo finansowe obywateli.
Organizacja pogrzebu wiąże się z wieloma wydatkami. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przewiduje wypłatę zasiłku pogrzebowego w wysokości do 4000 zł
Znajdź prawnika według województwa
lub wybierz interesujące Cię miasto
Przydatne dokumenty, wzory druków, umów i pism. Jak je wypełnić? Zadzwoń!
| + | Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego | |
| + | Umowa/zlecenie wykonania prac (budowlanych) | |
| + | Pozew - formularz | |
| + | Wezwanie do zapłaty (format DL, 2016) | |
| + | Oświadczenie o spłacie zobowiązań |
Prawo i legislacja
Sądy i wymiar sprawiedliwości
Gospodarka
Rozwód to rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Oprócz śmierci współmałżonka, uznania go za zmarłego i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Aby uzyskać rozwód muszą wystąpić określone przesłanki.
Przeczytaj nasz artykuł "Jak uzyskać rozwód z pomocą dobrego prawnika?" aby dowiedzieć się więcej
Podział majątku wspólnego i wszelkie inne roszczenia dotychczasowych małżonków, rozstrzygane są w postępowaniu sądowym. Chyba, że znajdą oni ugodowe rostrzygnięcie we własnym zakresie, sporządzą odpowiednią umowę i podpiszą ją w obecności notariusza. Pamiętać należy, że o ile nie budzi specjalnych wątpliwości prawnych kwestia podziału aktywów majątku, czyli np. domów, samochodów czy oszczędności, to w zasadzie od zawsze istniał spór co do tego jak traktować obciążenia majątku, takie jak na przykład kredyt zabezpieczony hipoteką na nieruchomości wspólnej czy pożyczka na zakup pojazdu. Jak podzielić majątek i co z kredytem po rozwodzie? Dobry Adwokat rozwodowy wyjaśnia.
Przeczytaj nasz artykuł "Jak podzielić majątek po rozwodzie" aby dowiedzieć się więcej
Z chwilą śmierci, majątek zmarłego przechodzi na współmałżonka i dzieci (spadkobierców). Do otwarcia spadku dochodzi na mocy ustawy lub testamentu. Z ustawy, do spadku w pierwszej kolejności powoływany jest małżonek i dzieci spadkodawcy, którzy dziedziczą w równych częściach. W testamencie spadkodawca rozporządza swoim majątkiem. Nie zawsze oznacza to, że ujął w nim najbliższą rodzinę. Z tego powodu, celem zabezpieczenia interesów jego bliskich, których nie umieścił w testamencie powstała instytucja zachowku. Co to takiego? Jak uzyskać zachowek ? Komu przysługuje i w jakiej wysokości? Przeczytaj artykuł.
Przeczytaj artykuł "Jak uzyskać zachowek" aby dowiedzieć się więcej
Świat: W 2017 roku na świecie było 7 mld 592 mln ludzi, a średnia wieku wynosiła 29,9 lat. Według prognoz Organizacji Narodów Zjednoczonych, w 2023 roku populacja na świecie wzrośnie do 8 mld, a około 2056 roku do 10 mld. W pierwszych dniach 2018 roku na świat przyszło już ponad milion dzieci.