W chwili śmierci bliskiej osoby pojawiają się nie tylko emocje, ale też konkretne obowiązki prawne – w tym konieczność uporządkowania spraw spadkowych. Jednym z kluczowych etapów jest dział spadku, czyli formalny podział majątku po zmarłym między wszystkich spadkobierców. Jeśli nie wiesz, od czego zacząć, kto może żądać działu, czy spadek zawsze oznacza pieniądze i czy trzeba zapłacić podatek – ten artykuł odpowie na Twoje pytania prostym i zrozumiałym językiem. Pokażemy Ci krok po kroku, jak wygląda cały proces i jakie przepisy mają tu zastosowanie.
Dział spadku to moment, w którym dochodzi do ostatecznego podziału majątku pozostawionego przez zmarłego między Ciebie i pozostałych spadkobierców. Do czasu dokonania działu cały majątek spadkowy stanowi wspólną własność wszystkich spadkobierców (art. 1035 kodeksu cywilnego), a każdy z Was ma w nim swój udział wyrażony ułamkiem. Dział spadku ma na celu przekształcenie tej wspólności w indywidualną własność – dzięki niemu każdemu z Was przypada konkretny, odrębny składnik majątku, np. mieszkanie, samochód albo pieniądze. Można go przeprowadzić zarówno umownie, jak i sądowo, ale dopiero wtedy, gdy wiadomo już, kto i w jakim udziale dziedziczy. W przypadku sądowego działu spadku, potrzebny Ci będzie profesjonalna kancelaria prawnicza, która będzie bronić Twoich interesów. Ekspertami w tej dziedzinie są adwokaci z zespołu BS Kancelaria, którzy do każdej sprawy podchodzą priorytetowo!
Działu spadku może zażądać każdy ze spadkobierców – niezależnie od tego, czy jego udział w spadku jest duży, czy symboliczny. Masz do tego pełne prawo jako współwłaściciel majątku spadkowego (art. 1035 i art. 1036 k.c.). Nawet jeśli pozostali spadkobiercy nie są jeszcze gotowi do podziału albo nie zgadzają się na konkretne rozwiązania, nie odbiera Ci to możliwości wystąpienia z żądaniem działu – zarówno w drodze umowy (jeśli wszyscy się porozumieją), jak i w postępowaniu sądowym (art. 1037 § 1 k.c.). Co więcej, sąd nie tylko może, ale i musi rozpatrzyć Twój wniosek, jeżeli złożysz go zgodnie z przepisami – nie potrzeba do tego zgody pozostałych osób uprawnionych do spadku.
Dział spadku możesz przeprowadzić na dwa sposoby: albo zawierając umowę z pozostałymi spadkobiercami, albo kierując sprawę spadkową do sądu. Jeśli wszyscy jesteście zgodni co do podziału majątku, możecie sporządzić umowę działu spadku – zgodnie z art. 1037 § 1 Kodeksu cywilnego. Pamiętaj jednak, że jeśli w skład spadku wchodzi nieruchomość lub przedsiębiorstwo, taka umowa musi być zawarta w formie aktu notarialnego (§ 2 i 3). Gdy nie ma porozumienia, wystarczy, że jedna osoba złoży wniosek do sądu – i wtedy następuje sądowy dział spadku. Sąd może podzielić cały majątek (art . 1038 § 1), ale z ważnych powodów może ograniczyć się tylko do części spadku (§ 2). Niezależnie od formy, celem jest jedno: konkretne przypisanie rzeczy lub wartości każdemu ze spadkobierców.
W skład spadku, który podlega podziałowi między spadkobierców, mogą wchodzić bardzo różne składniki majątkowe. Może to być na przykład mieszkanie, dom, działka, samochód, pieniądze na rachunku bankowym, udziały w spółkach albo rzeczy ruchome – takie jak sprzęt RTV, biżuteria czy kolekcje. Jeśli zmarły prowadził działalność gospodarczą, częścią spadku może być również całe przedsiębiorstwo (art. 1038). Co ważne, w skład spadku wchodzą nie tylko aktywa, ale też długi, czyli zobowiązania finansowe, które również muszą zostać rozliczone w ramach działu spadku. W przypadku przedsiębiorstwa sąd lub spadkobiercy muszą też uwzględnić, czy firma może nadal funkcjonować i kto będzie nią zarządzać po śmierci właściciela.
Postępowanie sądowe dotyczące działu spadku rozpoczyna się na Twój wniosek – nie musisz uzgadniać tego z innymi spadkobiercami. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego ze względu na ostatnie miejsce zamieszkania spadkodawcy. Sąd, opierając się na art. 1037 § 1 i art. 1038 Kodeksu cywilnego, rozstrzyga sprawę, przyznając poszczególne składniki spadku konkretnym osobom albo – w razie potrzeby – nakazując dopłaty pieniężne. Jeżeli w grę wchodzi przedsiębiorstwo (art. 1038), sąd musi dodatkowo uwzględnić jego dalsze funkcjonowanie. Sądowy dział spadku może objąć cały majątek, ale z ważnych powodów może też zostać ograniczony do części (art. 1038 § 2). Czas trwania takiego postępowania zależy od stopnia skomplikowania sprawy i liczby uczestników – w prostych przypadkach trwa od kilku miesięcy do roku, w bardziej złożonych (np. z nieruchomościami lub sporami między spadkobiercami) potrafi się przeciągnąć nawet do kilku lat.
Spadek to nie tylko pieniądze – to znacznie szersze pojęcie. W jego skład wchodzą wszystkie prawa i obowiązki majątkowe, które należały do zmarłego w chwili śmierci. Oznacza to, że możesz odziedziczyć mieszkanie, dom, działkę, samochód, firmę (art. 1038¹), a także rzeczy codziennego użytku, dzieła sztuki czy biżuterię. Spadek może obejmować również udziały w spółkach, prawa autorskie majątkowe czy wierzytelności. Co istotne – dziedziczeniu podlegają także zobowiązania, czyli długi, które stają się Twoją odpowiedzialnością w granicach udziału. Dlatego warto pamiętać, że spadek to cały majątek – zarówno ten wartościowy, jak i obciążony.
Dział spadku nie zawsze musi być równy – wszystko zależy od ustalonych udziałów oraz porozumienia między spadkobiercami. Zasadą jest, że każdy z Was otrzymuje majątek zgodnie ze swoim udziałem w spadku, np. jeśli dziedziczysz ½, powinieneś otrzymać połowę wartości spadku. Taki dział nazywamy równym. Jednak prawo dopuszcza również tzw. dział nierówny – na przykład wtedy, gdy zgodzicie się, że jeden z Was dostaje więcej, a w zamian nie otrzymuje spłaty, albo odwrotnie – ktoś otrzymuje więcej, ale ma obowiązek spłaty wobec innych (art. 1036 i art. 1038 § 3). Sąd także może przeprowadzić taki dział, jeżeli przemawiają za tym ważne względy lub praktyka podziału majątku – np. gdy jedna osoba przejmuje nieruchomość, a reszta otrzymuje równowartość w gotówce.
Za sam podział majątku spadkowego musisz liczyć się z określonymi opłatami sądowymi lub notarialnymi, w zależności od tego, czy dział spadku odbywa się przed sądem czy u notariusza. Jeśli wybierzesz drogę sądową, opłata wynosi 500 zł – bez względu na wartość spadku. Jeżeli jednak wszyscy spadkobiercy są zgodni i składasz wniosek o dział spadku wspólnie z wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku, zapłacisz tylko 300 zł. Gdy zdecydujesz się na dział przed notariuszem, zapłacisz taksę notarialną – jej wysokość zależy od wartości majątku i może wynosić od kilkuset do nawet kilku tysięcy złotych. Jeśli dział spadku wiąże się z dopłatami (czyli jeden spadkobierca dostaje więcej i ma spłacić innych), może też powstać obowiązek zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Co ważne – sam fakt dziedziczenia podlega osobnemu podatkowi od spadków i darowizn, ale w najbliższej rodzinie najczęściej można skorzystać ze zwolnienia z jego zapłaty.
Dział spadku to nie tylko formalność, ale przede wszystkim sposób na jasne i uczciwe uregulowanie podziału majątku po bliskiej osobie. Niezależnie od tego, czy zdecydujesz się na drogę sądową, czy porozumiesz się z innymi spadkobiercami, warto wiedzieć, jakie masz prawa, z czym się liczysz i jakie decyzje trzeba podjąć. Im więcej wiesz – tym spokojniej i sprawniej przejdziesz przez ten etap.
PPK - to dobrowolny system, za pomocą którego wszyscy pracujący Polacy płacący składki na ZUS (niezależnie od formy zatrudnienia) będą oszczędzać na przyszłą emeryturę. Program powstał po to, aby zapewnić bezpieczeństwo finansowe obywateli.
Postępowanie nakazowe stanowi jeden ze sposobów dochodzenia roszczeń pieniężnych albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, czyli oznaczonych co do gatunku.
Znajdź prawnika według województwa
lub wybierz interesujące Cię miasto
Przydatne dokumenty, wzory druków, umów i pism. Jak je wypełnić? Zadzwoń!
| + | Wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego | |
| + | Umowa/zlecenie wykonania prac (budowlanych) | |
| + | Pozew - formularz | |
| + | Wezwanie do zapłaty (format DL, 2016) | |
| + | Oświadczenie o spłacie zobowiązań |
Rozwód to rozwiązanie ważnego związku małżeńskiego przez sąd na żądanie jednego lub obojga małżonków. Oprócz śmierci współmałżonka, uznania go za zmarłego i unieważnienia małżeństwa jest jedną z okoliczności kończących małżeństwo. Aby uzyskać rozwód muszą wystąpić określone przesłanki.
Podział majątku wspólnego - zazwyczaj rozstrzygany jest w trakcie postępowania sądowego. Wyjątkiem od tego może być sytuacja, w której dotychczasowi małżonkowie zgodnie podzielą majątek wspólny i wszelkie wspólne zobowiązania w formie ugody notarialnej. Większych wątpliwości prawnych nie budzi najczęściej kwestia podziału aktywów majątku, czyli np. domów, samochodów czy oszczędności. Natomiast od zawsze pojawiały się spory co do tego jak traktować obciążenia majątku - na przykład hipoteczny na zakup nieruchomości wspólnej czy pożyczka na zakup pojazdu. Co z kredytem po rozwodzie i jak podzielić majątek? Przeczytaj co podpowiada w tej kwesti adwokat rozwodowy
Po śmierci osoby, jej majątek przechodzi na współmałżonka oraz dzieci (spadkobierców). Gdy następuje otwarcie spadku po zmarłym, może może ono nastąpić na podstawie przepisów ustawy lub na podstawie testamentu sporządzonego przez spadkodawcę. W przypadku podziału spadku zgodnie z ustawą, w pierwszej kolejności prawo do dziedziczenia nabywa małżonek oraz dzieci spadkodawcy. Otrzymują oni równą część spadku, po połowie. Natomiast w przypadku testamentu, spadkodawca ma możliwość dysponowania swoim majątkiem, co jednak nie zawsze oznacza, że najbliższa rodzina zostanie w nim uwzględniona. Dlatego, w celu ochrony interesów tych bliskich, którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie, istnieje instytucja zachowku. Sprawdź jak uzyskać zachowek ? Komu przysługuje i w jakiej wysokości?
Kichnięcie przemieszcza się z prędkością okolo 44 m/s, to jest w przyblizeniu 158 km/gh