Dobrowolne poddanie się karze, odpowiedzialności
Zgodnie z brzmieniem normy zawartej w przepisie art. 17 § 1 Kodeksu karnego skarbowego, Sąd może udzielić zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, jeżeli wina sprawcy i okoliczności popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego nie budzą wątpliwości. Jeśli wystąpią przewidziane prawem warunki, sprawca może wystąpić o powyższe zezwolenie do organu postępowania przygotowawczego, który to następnie, jeśli uzna to za zasadne, wnosi do Sądu, zamiast aktu oskarżenia, wniosek o udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności finansowej.
Zarówno organ finansowy jak i Sąd, powinny każdorazowo wnikliwie zbadać, czy spełniony jest warunek z art. 17 § 1 k.k.s., który kładzie nacisk na jasność co do winy i sprawstwa wnioskującego. Nie można bowiem domniemywać, że złożenie przez sprawcę wniosku, przesądza o jego winie czy sprawstwie [1]. Trzeba uważać, aby instytucja ta nie była wykorzystywana do podmiany rzeczywistych sprawców przez inne osoby, które w ten sposób mogłyby wziąć na siebie konsekwencje czynu.
Jednocześnie z powyższym wystąpić musi jedna z czterech przesłanek wyliczonych w art. 17 § 1 k.k.s. Dobrowolne poddanie się odpowiedzialności może mieć miejsce, jeśli uiszczono w całości wymagalną należność publicznoprawną, w momencie gdy w związku z przestępstwem skarbowym lub wykroczeniem skarbowym nastąpiło uszczuplenie tej należności. Podobnie w sytuacji gdy sprawca uiścił kwotę odpowiadającą co najmniej najniższej karze grzywny grożącej za dany czyn zabroniony. Taką możliwość przed sprawcą otwiera także wyrażenie przez niego zgody na przepadek przedmiotów co najmniej w takim zakresie, w jakim ten przepadek jest obowiązkowy, zaś w razie gdy nie mógł złożyć tych przedmiotów, uiścił ich równowartość pieniężną. Nie dotyczy to sytuacji przepadku przedmiotów, których wytwarzanie, posiadanie, obrót, przechowywanie, przewóz, przenoszenie lub przesyłanie jest zabronione. Ostatnim warunkiem zastosowania omawianego środka karnego, jest uiszczenie przez sprawcę co najmniej zryczałtowanej równowartości kosztów postępowania.
Przepisy przewidują jednocześnie ograniczenia stosowania omawianego środka karnego. Kodeks wylicza trzy wyłączenia. Po pierwsze niedopuszczalne jest udzielenie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności, w sytuacji gdy popełnione przestępstwo skarbowe zagrożone jest karą ograniczenia wolności lub karą pozbawienia wolności. Wyłączenie dotyczy także przestępstw skarbowych zagrożonych tylko karą grzywny, ale popełnionych w warunkach opisanych w art. 37 § 1 lub art. 38 § 2 k.k.s. Nie uzyska zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności sprawca, w sytuacji gdy zgłoszono interwencję co do przedmiotu podlegającego przepadkowi, chyba że interwenient ją cofnie do czasu wniesienia aktu oskarżenia do sądu.
Środek karny w postaci dobrowolnego poddania się odpowiedzialności jest szczególnym środkiem karnym, ponieważ nie wywołuje on typowych skutków prawno karnych, jakie z reguły takie środki wywołują. Przede wszystkim jest on atrakcyjny dla sprawcy, ponieważ prawomocny wyrok o zezwoleniu na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności nie podlega wpisowi do Krajowego Rejestru Karnego. Co więcej uiszczenie określonej kwoty tytułem kary grzywny za przestępstwo skarbowe w drodze dobrowolnego poddania się odpowiedzialności nie będzie stanowiło przesłanki recydywy skarbowej, o której stanowi art. 37 § 1 pkt 4 k.k.s.
Zezwalając na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności Sąd orzeka tytułem kary grzywny kwotę uiszczoną przez sprawcę lub przepadek przedmiotów, ale tylko w takich granicach, w jakich sprawca wyraził na to zgodę, a jeśli nie ma możliwości złożenia tych przedmiotów, w wysokości w jakiej uiścił ich równowartość pieniężną.
[1] postanowienie SN z 25.05.2005 r., sygn. akt III KK 84/05 Orzecznictwo w Sprawach Gospodarczych 2006/8/89/23, Legalis
