Podatki to jeden z najbardziej kosztownych, a jednocześnie najmniej zrozumiałych elementów zakupu mieszkania. Wielu kupujących skupia się na cenie nieruchomości i kosztach notariusza, zapominając, że to właśnie podatek – PCC albo VAT – może stanowić największą część kwoty płaconej przy finalizacji transakcji.
Co istotne, podatku nie wybiera się dowolnie. To, czy zapłacisz PCC, czy VAT, zależy wyłącznie od charakteru transakcji i statusu sprzedającego. Notariusz pełni w tym procesie rolę płatnika, a kupujący reguluje podatek jednorazowo, w dniu podpisania aktu notarialnego.
Podatek PCC – kiedy obowiązuje?
Podatek od czynności cywilnoprawnych (PCC) występuje przy zakupie mieszkania z rynku wtórnego, czyli wtedy, gdy sprzedającym jest osoba prywatna lub podmiot, który nie sprzedaje nieruchomości w ramach działalności opodatkowanej VAT.
Stawka PCC przy umowie sprzedaży nieruchomości wynosi 2% wartości rynkowej mieszkania. W praktyce oznacza to, że im droższa nieruchomość, tym wyższy podatek, który kupujący musi zapłacić u notariusza.
Podatek PCC pobierany jest jednorazowo, bez możliwości rozłożenia na raty czy odroczenia płatności. Notariusz oblicza jego wysokość, pobiera kwotę od kupującego i przekazuje ją do właściwego urzędu skarbowego.
Jak ustalana jest podstawa PCC?
Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa nieruchomości, a niekoniecznie cena wpisana w umowie. W większości przypadków obie wartości są tożsame, jednak urząd skarbowy ma prawo zakwestionować zaniżoną cenę.
Jeżeli cena znacząco odbiega od realiów rynkowych, fiskus może:
- ✓ wezwać strony do wyjaśnień,
- ✓ zażądać korekty wartości,
- ✓ powołać biegłego rzeczoznawcę.
Dlatego zaniżanie ceny w akcie notarialnym w celu obniżenia PCC jest ryzykowne i często nieopłacalne.
VAT przy zakupie mieszkania – kiedy zamiast PCC?
Podatek VAT występuje przy zakupie mieszkania z rynku pierwotnego, czyli bezpośrednio od dewelopera lub innego podatnika VAT. W takim przypadku PCC nie występuje w ogóle, ponieważ transakcja jest już objęta podatkiem od towarów i usług.
VAT jest wliczony w cenę mieszkania, co oznacza, że kupujący nie płaci go dodatkowo u notariusza. Jego wysokość zależy od rodzaju nieruchomości:
- ✓ lokale mieszkalne objęte są zazwyczaj stawką preferencyjną,
- ✓ lokale użytkowe – stawką podstawową.
Z punktu widzenia kupującego VAT jest mniej „odczuwalny” w dniu podpisania aktu, ale ma bezpośredni wpływ na cenę nieruchomości.
Rola notariusza przy rozliczeniu podatku
Notariusz działa jako płatnik podatku PCC, co oznacza, że:
- ✓ oblicza wysokość podatku,
- ✓ pobiera go od kupującego,
- ✓ przekazuje do urzędu skarbowego,
- ✓ składa odpowiednią deklarację.
Kupujący nie musi samodzielnie zgłaszać transakcji ani kontaktować się z urzędem skarbowym. Cały proces odbywa się automatycznie w ramach czynności notarialnej.
W przypadku VAT notariusz nie pobiera podatku, ale weryfikuje, czy dana transakcja faktycznie podlega opodatkowaniu VAT i czy PCC nie powinien zostać naliczony.
PCC a kredyt hipoteczny
Warto pamiętać, że podatek PCC nie może być finansowany z kredytu hipotecznego. Oznacza to, że kupujący musi posiadać środki własne nie tylko na wkład własny, ale również na zapłatę podatku i pozostałych kosztów okołotransakcyjnych.
Ten aspekt bywa pomijany na etapie planowania budżetu, a w praktyce może stanowić istotne obciążenie finansowe.
Najczęstsze błędy kupujących
Do najczęściej popełnianych błędów należą:
- ✓ mylenie PCC z podatkiem dochodowym,
- ✓ przekonanie, że VAT i PCC można wybrać,
- ✓ nieuwzględnienie podatku w budżecie,
- ✓ próby zaniżania ceny w akcie notarialnym.
Świadomość zasad opodatkowania pozwala uniknąć niepotrzebnych problemów i kosztów.
Podsumowanie
PCC i VAT to dwa różne podatki, które nigdy nie występują jednocześnie przy zakupie mieszkania. Wybór podatku zależy wyłącznie od rodzaju transakcji, a nie od decyzji kupującego. Zrozumienie tej różnicy jest kluczowe dla prawidłowego zaplanowania kosztów oraz bezproblemowego przeprowadzenia transakcji.
Zainteresował Cię ten artykuł?
PRAWNIK RADZI
Przepisy Kodeksu cywilnego normują sytuację, w której czynność prawna, zarówno jednostronna jak i umowa,
może okazać się nieważna. Jest kilka czynników, które mają na to wpływ, lecz ogólna zasada stanowi, że treść czynności prawnej
nie może wykraczać poza pewne, określone oczywiście przepisami...
Obecnie, korzystanie z sieci jest nie tylko wygodne, ale stanowi integralną część naszego życia codziennego.
Kupujemy online, korzystamy z aplikacji do zarządzania finansami. Przez internet rezerwujemy wizyty lekarskie, hotele...
Więcej artykułów