Uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej
W postępowaniu przed Sądem bardzo dużą rolę odgrywają terminy. Uchybienie terminowi spowoduje, że nawet jeśli ostatecznie czynności dokonamy, to będzie ona bezskuteczna. Przepisy przewidują jednak szczególną sytuację, w której otwierają możliwość do przywrócenia terminu na dokonanie czynności. Aby jednak wprowadzić w życie przewidzianą prawem procedurę konieczne jest spełnienie kilku warunków.
Po pierwsze nie dokonanie przez stronę czynności, w przewidzianym do tego terminie, nie może być wywołane z winy strony. Należy przez to rozumieć, że powód uchybienia terminowi powinien leżeć w przyczynie zewnętrznej, niezależnej od strony. Orzecznictwo brak winy upatruje w istnieniu jakiejś przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi. Zachodzi ona zarówno wówczas, gdy dopełnienie czynności było wykluczone w sensie obiektywnym, jak również w takich przypadkach, w których w określonych okolicznościach nie można było oczekiwać od strony, by zachowała wyznaczony termin procesowy. Sąd Najwyższy nakazuje oceniać brak winy, będący przesłanką przywrócenia terminu, przez pryzmat zachowania należytej staranności w prowadzeniu przez stronę własnych, ważnych życiowo spraw. Sąd powinien przy rozpatrywaniu wniosku brać pod uwagę wszystkie okoliczności konkretnej sprawy, nie wyłączając dotychczas podejmowanych przez stronę czynności procesowych, stopnia zrozumienia reguł procesowych i dokonywanych pouczeń [1].
Przepisy ograniczają możliwość przywrócenia terminu wyłącznie do sytuacji, w których uchybienie terminu pociąga za sobą ujemne dla strony skutki procesowe. Niedopuszczalne będzie także przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego od wyroku orzekającego unieważnienie małżeństwa lub rozwód albo ustalającego nieistnienie małżeństwa, w sytuacji, gdy choćby jedna ze stron zawarła po uprawomocnieniu się wyroku nowy związek małżeński.
Jeśli analiza przepisów oraz okoliczności uchybienia terminowi prowadzą do wniosku, że wniosek o przywrócenie terminu może być uznany za zasadny, strona powinna wnieść go do Sądu, w którym czynność miała być dokonana. Ma na to tydzień liczony od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Koniecznym elementem wniosku będzie uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. Tworząc taki wniosek trzeba pamiętać, że Sąd powinien brać pod uwagę łącznie wszystkie okoliczności sprawy, gdyż tworzą one zespół uwarunkowań, w jakich doszło do przekroczenia terminu i przesądzają o istnieniu lub braku winy strony w zaistniałym opóźnieniu [2].
Ponadto, równocześnie z wnioskiem, strona powinna dokonać czynności procesowej, na której to dokonanie termin został uchybiony. Uchybienie obowiązkowi dokonania tej czynności nie może stanowić podstawy do merytorycznie negatywnej oceny wniosku, prowadzącej do jego oddalenia, lecz winno być oceniane jako brak formalny wniosku podlegający uzupełnieniu w trybie art. 130 § 2 k.p.c. Skutkiem nieuzupełnienia wniosku będzie zwrot wniosku o przywrócenie terminu [3].
Stronę ogranicza ponadto jeszcze jeden termin. Po upływie bowiem roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w wypadkach wyjątkowych. Strona powinna mieć na względzie powyższe terminy, ponieważ ich przekroczenie będzie uchybieniem terminu, sam wniosek zaś o przywrócenie terminu zostanie odrzucony jako złożony po terminie.
[1] postanowienie SN z 15.04.2010 r., sygn. akt II CZ 117/09, Legalis
[2] postanowienie SN z 21.09.2010 r., sygn. akt III UZ 4/10, Legalis
[3] postanowienie AP Łódź z 09.02.1994 r., sygn. akt I ACz 20/94 Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Łodzi 1994/2/5,. Legalis
