Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

Obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny

    Polskie prawo rodzinne przewiduje obowiązek przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. W większości przypadków wszelkie obowiązki związane z dostarczaniem środków utrzymania i wychowania spełniane są dobrowolnie. Niemniej jednak zdarzają się zbyt często sytuacje, w których istnieje potrzeba wystąpienia do sądu o ustanowienie alimentów.    
    Sąd, uwzględniając powództwo uprawnionego, złożone na podstawie art. 27 k.r.o., ustalając wielkość obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, bierze pod uwagę nie tylko indywidualne potrzeby każdego z członków rodziny, tak jak to ma miejsce np.: w przypadku ustalania alimentów dla małoletniego dziecka stron, ale także potrzeby zbiorowe rodziny jako całości. Zakładając rodzinę i dokonując podziału ról, małżonkowie zobowiązują się do zapewnienia rodzinie odpowiednich środków materialnych. Jednocześnie każdy z członków rodziny ma prawo do zaspokajania swoich usprawiedliwionych potrzeb, przy założeniu realizacji równej stopy życiowej wszystkich członków rodziny.
    Zaspokajanie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 k.r.o., to zaspokajanie indywidualnych potrzeb członków rodziny, w szczególności zapewnienie wyżywienia, odzieży, higieny osobistej, wykształcenia, ale także potrzeb rodziny jako całości, np. kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania. Przy ustalaniu obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, sąd bierze pod uwagę także możliwości zarobkowe i majątkowe małżonków. Chodzi tu przede wszystkim o zarobki i dochody, jakie zobowiązany uzyskiwałby przy pełnym wykorzystaniu swoich sił fizycznych i zdolności umysłowych, nie zaś o rzeczywiste zarobki i dochody.
W konsekwencji oznacza to, że nie powstanie obowiązek jednego z małżonków zaspokajania potrzeb rodziny w miejsce drugiego z nich, jeśli ten w sposób nieuzasadniony nie wykorzystuje własnych możliwości zarobkowych.[1] Zadośćuczynienie obowiązkowi zaspokajania potrzeb rodziny polega także na pracy każdego z małżonków we wspólnym gospodarstwie domowym.
    Problematycznie rysuje się kwestia przedmiotowych uprawnień pomiędzy małżonkami znajdującymi się w separacji faktycznej, na skutek zupełnego zerwania pożycia małżeńskiego, w momencie gdy nie mają dzieci bądź też ich dzieci usamodzielniły się i nie pozostają już we wspólnym gospodarstwie rodzinnym. W jednym ze swych orzeczeń Sąd Najwyższy [2] przyjął stanowisko, że w takiej sytuacji obowiązek przyczyniania się do potrzeb rodziny ustaje. W konsekwencji separacja faktyczna małżeństwa bezdzietnego lub przy założeniu, że dzieci się usamodzielniły, może spowodować oddalenie powództwa o świadczenie z art. 27 k.r.o. Istnieje jednak pogląd, według którego małżonek może dochodzić zaspokojenia potrzeb rodziny zarówno wtedy, gdy rodzinę tworzą małżonkowie i dzieci będące na ich utrzymaniu, jak i wtedy, gdy w rodzinie dzieci takich nie ma.[3]
    Z pewnością jednak, jeśli jeden z małżonków doprowadzi do zupełnego zerwania pożycia małżeńskiego i mimo braku rozwodu, założy drugą rodzinę w sensie faktycznym, nie spowoduje to uchylenia obowiązku przewidzianego w art. 27 k.r.o., ale wpłynie na ukształtowanie tego obowiązku i jego zakresu. Na podstawie przytoczonych wyżej argumentów, bezpieczne wydaje się podsumowanie, że obowiązek wynikający z art. 27 k.r.o. jest aktualny, pod warunkiem, że istnieje rodzina. Rodzinę zaś powinni tworzyć bądź bezdzietni małżonkowie związani wspólnym pożyciem, bądź jeden z małżonków, który pozostaje z dzieckiem we wspólnym gospodarstwie domowym, w sytuacji separacji faktycznej.
    Okoliczność zaś, że małżonek pozostający w separacji faktycznej i nieobarczony obowiązkiem wychowywania dzieci, jest zdolny do pracy zarobkowej i bądź pracuje, bądź ma możność taką pracę uzyskać, sama przez się nie pozbawia go roszczenia do współmałżonka na podstawie art. 27 k.r.o. o zaspokojenie swych potrzeb w zakresie odpowiadającym zasadzie równej stopy życiowej małżonków.[4]
    Obowiązek wynikający z art. 27 k.r.o. istnieje na równi z małżeństwem. Obowiązek ten ulega zawieszeniu na czas orzeczonej przez sąd separacji. Istnieje także możliwość zmiany prawomocnego wyroku wydanego na podstawie art. 27 k.r.o., zwłaszcza w sytuacji zawarcia między małżonkami ugody o przyczynianie się do zaspokajania potrzeb rodziny w zakresie odmiennym, niż ustalił to sąd w wyroku. Obowiązek ten natomiast definitywnie wygasa z chwilą uprawomocnienia się wyroku orzekającego rozwód


[1] Wyrok Sądu Najwyższego z 26.05.1999 r., sygn. akt III CKN 153/99
[2] Wyrok Sądu Najwyższego z 28.01.1998 r., sygn. akt II CKN 585/97
[3] Uchwała Pełnego Składu Izby Cywilnej i Administracyjnej Sądu Najwyższego z 16.12.1987 r., sygn. akt III CZP 91/86
[4] Uchwała Sądu Najwyższego z 13.10.1976 r., sygn. akt III CZP 49/76

Zainteresował Cię ten artykuł?

PRAWNIK RADZI


Zadatek jako sankcja umowna za niewykonanie umowy

Zadatek jako sankcja umowna za niewykonanie umowy

W kilku słowach zadatek określić można jako szczególną sankcję umowną za niewykonanie umowy. Pogląd ten wypływa z orzecznictwa Sądu Najwyższego, dostrzegającego w zadatku funkcję dyscyplinowania stron w dotrzymaniu umowy, potwierdzonej tymże zadatkiem.

Notariusz, kto to jest notariusz, czynności notarialne

Notariusz, kto to jest notariusz, czynności notarialne

Notariusz to prawnik, powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialne). Działalność notariuszy reguluje m.in. ustawa.


Więcej artykułów




Znajdź prawnika

województwo dolnośląskie województwo kujawsko-pomorskie województwo lubelskie województwo lubuskie województwo łódzkie województwo małopolskie województwo mazowieckie województwo opolskie województwo podkarpackie województwo podlaskie województwo pomorskie województwo śląskie województwo świętokrzyskie województwo warmińsko-mazurskie województwo wielkopolskie województwo zachodnio-pomorskie

Znajdź prawnika według województwa
Szukaj prawnika
lub wybierz interesujące Cię miasto



Nie bądź obojętny. Pomóż

Znalazłeś ciekawe informacje? Udało nam się pomóc w Twojej sprawie? Pomóż nam wesprzeć najbardziej potrzebujących, zupełnie bezinteresownie.


Porady Prawne, pomoc i obsługa prawna

Masz problem prawny? Nie wiesz co zrobić?
Potrzebujesz konsultacji lub rzetelnej pomocy prawnika?

Zostaw nam Twoje dane kontaktowe i opisz temat. Oddzwonimy i pomożemy.

Napisz

Czy wiesz, że:

Technika: LEGO jest największym producentem opon na świecie. Corocznie produkuje ich 306 mln (do samochodów z klocków)