Zakup używanego samochodu bardzo często wiąże się z ryzykiem. Nawet staranne oględziny, jazda próbna czy zapewnienia sprzedawcy nie dają gwarancji, że pojazd nie okaże się wadliwy. W praktyce wiele usterek ujawnia się dopiero po kilku dniach lub tygodniach użytkowania - często wtedy, gdy kupujący nie ma już łatwego kontaktu ze sprzedawcą. W takich sytuacjach pojawia się najważniejsze pytanie: czy mamy do czynienia z wadą ukrytą i jakie prawa przysługują kupującemu?
Niniejszy artykuł kompleksowo wyjaśnia:
- ✓ czym są wady ukryte samochodu używanego,
- ✓ kiedy sprzedawca ponosi odpowiedzialność,
- ✓ jakie roszczenia przysługują kupującemu,
- ✓ jak skutecznie dochodzić swoich praw.
Czym jest wada ukryta samochodu używanego?
Pojęcie wady ukrytej w rozumieniu prawa
W polskim prawie pojęcie „wady ukrytej” nie występuje wprost w przepisach, jednak funkcjonuje powszechnie w praktyce i orzecznictwie. W rzeczywistości jest to szczególny rodzaj wady fizycznej rzeczy, o której mowa w przepisach dotyczących rękojmi.
Wada ukryta to taka wada pojazdu, która:
- ✓ istniała w chwili zawarcia umowy sprzedaży,
- ✓ nie była możliwa do wykrycia przy zachowaniu należytej staranności,
- ✓ ujawnia się dopiero po pewnym czasie użytkowania.
Istotne znaczenie ma fakt, że wada istniała już w momencie zakupu, nawet jeśli objawy pojawiły się później.
Wada ukryta a zwykłe zużycie eksploatacyjne
Nie każda usterka samochodu używanego będzie wadą ukrytą. Samochód używany, z definicji, nie jest pojazdem nowym i nosi ślady eksploatacji. Dlatego bardzo istotne jest odróżnienie:
normalnego zużycia eksploatacyjnego od wady fizycznej pojazdu.
Za wadę ukrytą nie uznaje się m.in.:
- ✓ zużytych klocków hamulcowych,
- ✓ zużytego sprzęgła przy wysokim przebiegu,
- ✓ naturalnego zużycia zawieszenia,
- ✓ drobnych wycieków typowych dla wieku pojazdu.
Wada ukryta to natomiast np.:
- ✓ poważne uszkodzenie silnika,
- ✓ skrzyni biegów,
- ✓ ukryte wady powypadkowe,
- ✓ cofnięty licznik,
- ✓ nieujawnione zalanie pojazdu.
Podstawa prawna odpowiedzialności sprzedawcy
Rękojmia za wady fizyczne rzeczy
Podstawą odpowiedzialności sprzedawcy za wady ukryte samochodu używanego jest rękojmia za wady fizyczne rzeczy sprzedanej. Rękojmia ma charakter ustawowy i działa niezależnie od winy sprzedawcy.
Oznacza to, że:
- ✓ sprzedawca odpowiada za wadę nawet wtedy, gdy o niej nie wiedział,
- ✓ nie ma znaczenia, czy wada powstała z jego winy,
- ✓ decydujące jest istnienie wady w chwili sprzedaży.
Zakres odpowiedzialności sprzedawcy
Sprzedawca odpowiada za wadę fizyczną, jeżeli:
- ✓ rzecz nie ma właściwości, które powinna mieć,
- ✓ nie nadaje się do celu, o którym kupujący poinformował sprzedawcę,
- ✓ została wydana w stanie niezupełnym,
- ✓ nie odpowiada zapewnieniom sprzedawcy.
W przypadku samochodów używanych szczególnie istotne są zapewnienia sprzedawcy, zarówno ustne, jak i zawarte w ogłoszeniu.
Wady ukryte a zakup auta od osoby prywatnej
Czy osoba prywatna ponosi odpowiedzialność?
Jednym z najczęstszych mitów jest przekonanie, że kupując samochód od osoby prywatnej, kupujący jest pozbawiony ochrony prawnej. Jest to nieprawda.
Osoba prywatna:
- ✓ również ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi,
- ✓ odpowiada za wady ukryte na takich samych zasadach jak przedsiębiorca,
- ✓ może ponosić odpowiedzialność nawet wtedy, gdy sama nie wiedziała o wadzie.
Wyłączenie rękojmi w umowie
Sprzedawcy prywatni często wpisują do umowy zapis:
„Kupujący zna stan techniczny pojazdu i nie wnosi zastrzeżeń”
albo
„Strony wyłączają odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi”.
Takie zapisy nie zawsze są skuteczne.
Kiedy wyłączenie rękojmi jest nieważne?
Wyłączenie rękojmi nie chroni sprzedawcy, jeżeli:
- ✓ wada została podstępnie zatajona,
- ✓ sprzedawca zapewniał o braku wad,
- ✓ sprzedawca wprowadził kupującego w błąd.
W praktyce oznacza to, że nawet przy wyłączeniu rękojmi kupujący może dochodzić roszczeń.
Wady ukryte a zakup auta od firmy
Silniejsza ochrona kupującego
Zakup samochodu od przedsiębiorcy (komisu, dealera) daje kupującemu szerszą ochronę prawną, zwłaszcza gdy kupującym jest konsument.
W takim przypadku:
- ✓ rękojmia nie może być skutecznie wyłączona,
- ✓ sprzedawca odpowiada przez co najmniej 2 lata,
- ✓ ciężar dowodu jest korzystniejszy dla kupującego.
Domniemanie istnienia wady
Jeżeli wada ujawni się w ciągu pierwszych 12 miesięcy od zakupu, domniemywa się, że:
- ✓ wada istniała w chwili sprzedaży,
- ✓ to sprzedawca musi udowodnić, że było inaczej.
To znacząco ułatwia dochodzenie roszczeń.
Jakie wady samochodu mogą być uznane za ukryte?
Typowe przykłady wad ukrytych
Do najczęściej spotykanych wad ukrytych samochodów używanych należą:
- ✓ uszkodzony silnik (np. pęknięty blok, zużycie panewek),
- ✓ awaria skrzyni biegów,
- ✓ poważne wady układu napędowego,
- ✓ ukryte szkody powypadkowe,
- ✓ nieujawnione zalanie pojazdu,
- ✓ cofnięty lub zmanipulowany przebieg,
- ✓ poważna korozja elementów konstrukcyjnych.
Wady powypadkowe
Szczególnie często spotykanym problemem są wady powypadkowe, które nie zostały ujawnione kupującemu. Dotyczy to m.in.:
- ✓ krzywej geometrii nadwozia,
- ✓ źle wykonanych napraw blacharskich,
- ✓ ingerencji w elementy nośne pojazdu.
Jeżeli sprzedawca zapewniał, że samochód jest „bezwypadkowy”, a w rzeczywistości brał udział w kolizji lub wypadku, mamy do czynienia z wadą fizyczną.
Jakie prawa przysługują kupującemu?
Podstawowe roszczenia z tytułu rękojmi
Kupujący, który stwierdzi wadę ukrytą, może:
Wybór roszczenia należy co do zasady do kupującego. Przeczytaj artykuł
"Odstąpienie od umowy kupna auta - kiedy możliwy zwrot pieniędzy" aby poznać możliwości i sposoby odzyskania pieniędzy.
Kiedy możliwe jest odstąpienie od umowy?
Odstąpienie od umowy jest możliwe, gdy:
- ✓ wada jest istotna,
- ✓ uniemożliwia normalne użytkowanie pojazdu,
- ✓ sprzedawca odmówił naprawy lub obniżenia ceny.
Nie każda wada daje podstawę do odstąpienia - drobne usterki zwykle uprawniają jedynie do obniżenia ceny.
Terminy dochodzenia roszczeń
Czas trwania odpowiedzialności sprzedawcy
Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi:
- ✓ co do zasady przez 2 lata od wydania pojazdu,
- ✓ w przypadku rzeczy używanych strony mogą skrócić ten termin do 1 roku (przy sprzedaży konsumenckiej - tylko w określonych granicach).
Termin na zgłoszenie wady
Kupujący powinien:
- ✓ zawiadomić sprzedawcę o wadzie niezwłocznie po jej wykryciu,
- ✓ najlepiej w formie pisemnej.
Brak szybkiej reakcji może zostać wykorzystany przez sprzedawcę w sporze.
Jak udowodnić wadę ukrytą samochodu?
Najważniejsze dowody w sporze
Najczęściej wykorzystywane dowody to:
- ✓ opinia rzeczoznawcy samochodowego,
- ✓ dokumentacja z warsztatu,
- ✓ zdjęcia i nagrania,
- ✓ historia serwisowa,
- ✓ korespondencja ze sprzedawcą,
- ✓ treść ogłoszenia sprzedaży.
Znaczenie opinii biegłego
W postępowaniu sądowym największe znaczenie ma opinia biegłego sądowego, który:
- ✓ określa, czy wada istniała w chwili sprzedaży,
- ✓ ocenia jej charakter i istotność,
- ✓ wskazuje przyczynę powstania usterki.
Najczęstsze błędy kupujących
Zbyt późna reakcja
Kupujący często:
- ✓ jeżdżą dalej uszkodzonym autem,
- ✓ próbują naprawiać pojazd na własną rękę,
- ✓ zwlekają z kontaktem ze sprzedawcą.
To może znacząco osłabić ich pozycję prawną.
Brak dokumentacji
Każda rozmowa, naprawa czy diagnoza powinna być:
- ✓ udokumentowana,
- ✓ potwierdzona na piśmie.
Brak dowodów to jeden z najczęstszych powodów przegranych spraw.
Czy warto skorzystać z pomocy prawnika?
Sprawy dotyczące wad ukrytych samochodów:
- ✓ często kończą się sporem,
- ✓ wymagają znajomości przepisów i orzecznictwa,
- ✓ wiążą się z koniecznością przygotowania pism procesowych.
Profesjonalna pomoc prawna:
- ✓ zwiększa szanse na polubowne rozwiązanie sprawy,
- ✓ pozwala uniknąć błędów formalnych,
- ✓ jest szczególnie istotna przy sporach sądowych.
Podsumowanie
Wady ukryte samochodu używanego to jeden z najczęstszych problemów prawnych związanych z zakupem pojazdu. Kupujący nie jest jednak pozbawiony ochrony - prawo przewiduje konkretne narzędzia pozwalające dochodzić roszczeń.
Istotne znaczenie mają:
- ✓ szybka reakcja,
- ✓ właściwa dokumentacja,
- ✓ świadomy wybór roszczeń.
W przypadku poważnych usterek warto rozważyć skorzystanie z pomocy prawnika, który pomoże skutecznie przeprowadzić cały proces i zabezpieczyć interesy kupującego.
Zainteresował Cię ten artykuł?
PRAWNIK RADZI
Przepisy Kodeksu cywilnego normują sytuację, w której czynność prawna, zarówno jednostronna jak i umowa,
może okazać się nieważna. Jest kilka czynników, które mają na to wpływ, lecz ogólna zasada stanowi, że treść czynności prawnej
nie może wykraczać poza pewne, określone oczywiście przepisami...
Instytucja skargi paulińskiej, przewidziana jako podstawowy środek ochrony wierzyciela przed skutkami
niewypłacalności dłużnika, uregulowana jest w Kodeksie cywilnym w art. 527 – 534. Ma ona zastosowanie w sytuacji
nielojalnego zachowania się dłużnika, które prowadzi ...
Więcej artykułów