Zachowek Trzebiatów
Jak uzyskać zachowek w Trzebiatowie?
Po śmierci osoby, jej majątek przechodzi na współmałżonka oraz dzieci (spadkobierców). Gdy następuje otwarcie spadku po zmarłym, może może ono nastąpić na podstawie przepisów ustawy lub na podstawie testamentu sporządzonego przez spadkodawcę. W przypadku podziału spadku zgodnie z ustawą, w pierwszej kolejności prawo do dziedziczenia nabywa małżonek oraz dzieci spadkodawcy. Otrzymują oni równą część spadku, po połowie. Natomiast w przypadku testamentu, spadkodawca ma możliwość dysponowania swoim majątkiem, co jednak nie zawsze oznacza, że najbliższa rodzina zostanie w nim uwzględniona. Dlatego, w celu ochrony interesów tych bliskich, którzy nie zostali uwzględnieni w testamencie, istnieje instytucja zachowku. Sprawdź jak uzyskać zachowek w Trzebiatowie? Komu przysługuje i w jakiej wysokości?

Czym jest zachowek? Definicja zachowku.
Zachowek jest instytucją prawa spadkowego., której celem jest zabezpieczenie praw majątkowych osób najbliższych spadkodawcy. Osoby te z różnych powodów w wystarczający sposób nie uczestniczyły w podziale spadku, np. poprzez pominięcie ich w testamencie lub w darowiznach zrealizowanych jeszcze śmiercią spadkodawcy. Osoby takie, uprawnione są do zachowku i mają prawo oczekiwać i żadać zapłaty zachowku od osób, które prawa do spadku nabyły.
Zachowek, z definicji, to instytucja prawa spadkowego, której celem jest ochrona najbliższych krewnych spadkodawcy przed dowolnym rozporządzaniem przez niego majątkiem za pomocą testamentu lub darowizn za życia. Stanowi on wartość pieniężną, której wysokość jest dokładnie określana według zasad przewidzianych w kodeksie cywilnym. Wartość ta opiera się przede wszystkim na bilansie aktywów i pasywów spadku oraz wybranych darowizn przekazanych przez spadkodawcę, i przypada osobom z jego najbliższej rodziny, które mają prawo do tego roszczenia.
Roszczenie to może być zaspokojone poprzez powołanie do spadku (na mocy ustawy lub testamentu), zapis windykacyjny bądź darowiznę. Jeśli jednak osoba uprawniona nie otrzymała go w jednej z tych form, może domagać się od spadkobierców zapłaty sumy pieniężnej mającej na celu uzupełnienie brakującego roszczenia spadkowego. W określonych przypadkach można domagać się zapłaty również od zapisobierców windykacyjnych i obdarowanych.
Obowiązek zapłaty
Obowiązek wypłaty zachowku pojawia się w momencie śmierci osoby pozostawiającej spadek i jest zaliczany do długów spadkowych. Idea tego rozwiązania opiera się na założeniu, że każdy człowiek ma moralną powinność zapewnienia przynajmniej części majątku swoim najbliższym po śmierci. Może jednak zdarzyć się, że spadkodawca w testamencie pominie te osoby. Zachowek pełni rolę zabezpieczenia interesów bliskich pominiętych w testamencie przez spadkodawcę.
Zachowek Trzebiatów i okolice
Pomagamy w uzyskaniu zachowku w Trzebiatowie. W sprawach spadkowych majątkowych i rozwodowych. Zadzwoń.

Zasady dziedziczenia. Kto jest uprawniony do spadku?
Ustawowo, czyli z mocy prawa w pierwszej kolejności osobami uprawnionymi do spadku są zstępni. Są to dzieci spadkodawcy i jego małżonek.
Dziedziczą majątek spadkowy w równych częściach. Pamiętać jednak należy, że część jaka przypada małżonkowi nie może być niższa
od ¼ całości spadku. Jeżeli brak jest zstępnych, to wtedy do spadku mają prawo małżonek i jego rodzice. Natomiast rodzice zmarłego mają prawo w takiej sytuacji
ubiegać się o zachowek.
Komu przysługuje zachowek?
Kto jest osobą uprawnioną?
Artykuł 991 par. 1 Kodeksu Cywilnego określa szczegółowo osoby, które zostały uprawnione do jego uzyskania.
Są to przede wszystkim wszyscy spadkobiercy, którzy nabywają prawo do spadku z zgodnie z ustawą z grupy pierwszej, a w przypdaku ich braku - z grupy drugiej, to jest:
1. każdy zstępny, czyli kolejni potomkowie tej samej osoby, to jest dzieci, wnuki, prawnuki, itd.
2. małżonek osoby zmarłej
3. rodzice osoby zmarłej, ale jedynie w sytuacji gdy brak jest dzieci spadkodawcy.
Z kolei do grupy zstępnych dzieci prawo spadkowe zalicza:
1. wszystkich naturalnych potomków spadkodawcy
2. dzieci, które są przysposobione (adoptowane) przez spadkodawcę
3. dzieci, które zostały uznane przez spadkodawce jako własne
4. wszystkie dzieci pozamałżeńskie spadkodawcy.
Komu nie przysługuje zachowek?
Kto nie jest uprawniony do zachowku?
Osoby, którym nie przysługuje prawo do zachowku:
- dalsi krewni (zięć, synowa, teściowie)
- wydziedziczeni w testamencie
- uznani za niegodnych dziedziczenia
- spadkobiercy, którzy odrzucili spadek
- małżonek będący w separacji w chwili śmierci spadkodawcy
- małżonek, wobec którego spadkodawca wniósł pozew o rozwód z orzeczeniem jego wyłącznej winy
- uprawnieni do zachowku, którzy wcześniej otrzymali od spadkodawcy darowizny o wartości co najmniej równej kwocie należnego im zachowku.

Forma zapłaty. Jaka jest kwota zachowku?
Najczęściej wypłacany jest w formie gotówkowej a jego wysokość jest określona w prawie spadkowym, a dokładnie w art. 991 par. 1 Kodeksu Cywilnego.
Kwota ta jest uzależniona od części majątku, która mogłaby przypadać spadkobiercy w przypadku dziedziczenia ustawowego. Osobom uprawnionym do zachowku należy się 1/2 przynależnego im udziału.
Natomiast niepełnoletnie - w chwili otwarcia spadku - dzieci oraz osoby, które są trwale niezdolne do pracy mogą otrzymać 2/3 należnego udziału.
Do zapłaty roszczenia zobowiązani są inni spadkobiercy bądź osoby, którym spadkodawca zapisał majątek lub jego część. Dla większości spadkobierców otrzymany spadek (w sytuacji kiedy uprawnione osoby zażądają jego zapłaty)
może stanowić pewien kłopot, bowiem najczęściej spadek stanowią nieruchomości lub inne prawa, które trudno jest szybko spieniężyć.
Granice wydziedziczenia
Według ustawodawcy, spadkodawca ma względem swoich najbliższych pewne obowiązki moralne. Urzeczywistnieniem tych obowiązków
jest właśnie prawo uprawnionego do zachowku, który przysługuje mu ze względu na szczególny, bardzo bliski stosunek rodzinny
istniejący między nim a spadkodawcą. Z tego powodu instytucja zachowku i wynikające z niej uprawnienia dla spadkobierców
ustawowych w znaczący sposób ograniczają pełną swobodę testowania, czyli prawo spadkodawcy do całkowicie dowolnego rozporządzania
swoim majątkiem po śmierci z pominięciem osób najbliższych.[1] Wobec tego kodeks cywilny przewiduję jednak możliwość wydziedziczenia,
czyli mozliwość pozbawienia przez spadkodawcę, jego zstępnych, małżonka lub rodziców uprawnienia do zachowku na ściśle określonych zasadzach.
Możliwość wydziedziczenia przez spadkodawcę uprawnionego do zachowku może nastąpić tylko w przewidzianych przez ustawodawcę sytuacjach.
Po pierwsze uprawniony do zachowku może zostać wydziedziczony jeżeli w sposób regularny, wbrew woli spadkodawcy postępuje w sposób sprzeczny
z zasadami współżycia społecznego. Inną przyczyną wydziedziczenia może być dopuszczenie się względem spadkodawcy albo którejś z najbliższych
mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci. Także uporczywe niedopełnianie
względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych może być powodem wydziedziczenia.
Trzeba pamiętać, że wydziedziczenie okaże się nieskuteczne, jeżeli jego przyczyna nie wynika bezpośrednio z treści testamentu,
nawet gdyby faktycznie taka przyczyna wydziedziczenia zachodziła w rzeczywistości. Dlatego też tak ważne jest precyzyjne
formułowanie zawartości testamentu. Spadkodawca bowiem powinien opisać dokładnie przykłady zachowania albo czynności uprawnionego
do zachowku bądź ich brak, które jego zdaniem pozbawiają udziału w spadku. Testament niezawierający jakichkolwiek istotnych
zarzutów wobec uprawnionego do zachowku czy też opisów jego niestosownych zachowań, nawet jeśli posiada formą notarialną,
nie będzie skuteczną podstawy do wydziedziczenia. Nie jest wystarczające zatem samo posłużenie się przez spadkodawcę sformułowaniem,
że uprawniony do zachowku uporczywie nie dopełniał obowiązków rodzinnych, bez wskazania rodzaju tych obowiązków.[2]
Ustawodawca ograniczył spadkodawcę ponadto w ten sposób, że odebrał mu możliwość wydziedziczenia uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył. Wówczas wydziedziczenie zawarte już wcześniej w testamencie będzie bezskuteczne bez względu na formę, w jakiej przebaczenie nastąpiło.[3] Dotyczy to nawet sytuacji, gdy spadkodawca w chwili przebaczenia nie miał zdolności do czynności prawnych, wystarczy bowiem, że miał dostateczne rozeznanie. Spadkobierca wydziedziczony w testamencie, któremu już z innych przyczyn nie służy roszczenie o zachowek, może w celu ochrony innego interesu prawnego - żądać ustalenia, że wydziedziczenie jest bezpodstawne.[4]
Zachowek Trzebiatów i okolice
Zadzwoń! Pomagamy w uzyskaniu zachowku
Dochodzenie zachowku jest czynnością skompilowaną. Z powodu zawiłych i często trudnych do oszacowania roszczeń, dochodzenie zachowku wymaga dużej
i wyspecjalizowanej wiedzy prawniczej, sporego nakładu pracy, czasu i środków, koniecznych do ustalenia składników majątku, ich wartości oraz przysługujących praw.
Gdy majątek jest naprawdę spory, a zainteresowanych podziałem jest wielu spadkobierców, to wykonanie postępowania spadkowego staje się emocjonującym i wymagającym zadaniem.
W takiej sytuacji warto skorzystać z pomocy dobrego prawnika od spraw majątkowych, który pomoże rozwiązać wszelkie spory i zadba w należyty sposób zadba o interesy osób uprawnionych do zachowku.
[1] Wyrok SA w Warszawie z 27.10.2009 r., sygn. akt VI ACa 376/09, Legalis
[2] Wyrok SA w Poznaniu z 13.01.2011 r., sygn. akt I ACa 1021/10, Legalis
[3] Uchwała SN – IC z 14.06.1971 r., sygn. akt III CZP 24/71, Legalis
[4] Wyrok SN – IC z 09.12.1974 r., sygn. akt I CR 873/74, Legalis
Najczęściej zadawane pytania – Zachowek
Zachowek pozwala najbliższym członkom rodziny dochodzić określonej części wartości spadku, nawet jeżeli zostali pominięci w testamencie lub spadkodawca przekazał majątek innym osobom w drodze darowizny. Wyjaśniamy, komu przysługuje zachowek, jak obliczyć jego wysokość, od kogo można żądać zapłaty i jak dochodzić roszczenia.
Komu przysługuje prawo do zachowku?
Prawo do zachowku przysługuje zstępnym spadkodawcy (dzieciom, wnukom i dalszym potomkom), jego małżonkowi oraz rodzicom, jeżeli osoby te byłyby powołane do spadku z ustawy w konkretnej sytuacji dziedziczenia.
Zachowek ma chronić najbliższych członków rodziny, którzy zostali pominięci w testamencie albo nie otrzymali należnej im części majątku w innej formie. Sam fakt pokrewieństwa nie zawsze wystarcza do uzyskania zachowku. Przykładowo rodzice spadkodawcy nie są uprawnieni, jeżeli w danej sytuacji do dziedziczenia ustawowego dochodziliby jego zstępni.
Ile wynosi zachowek i jak obliczyć jego wysokość?
Co do zasady zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym. W określonych przypadkach wynosi dwie trzecie tego udziału.
Wyższy zachowek przysługuje małoletniemu zstępnemu spadkodawcy oraz osobie uprawnionej, która jest trwale niezdolna do pracy.
Przy obliczaniu zachowku trzeba ustalić krąg spadkobierców ustawowych, udział, który przypadłby uprawnionemu, oraz tzw. substrat zachowku. Uwzględnia się w nim odpowiednio wartość spadku i doliczane darowizny oraz zapisy windykacyjne. Dlatego wysokość roszczenia nie zawsze odpowiada połowie lub dwóm trzecim wartości majątku pozostawionego w chwili śmierci.
Czy można żądać zachowku, jeżeli spadkodawca sporządził testament?
Tak. Sporządzenie testamentu i powołanie do spadku innych osób nie oznacza automatycznie, że najbliżsi członkowie rodziny tracą prawo do zachowku.
Jeżeli osoba uprawniona nie otrzymała należnego jej zachowku w postaci udziału w spadku, darowizny, zapisu lub innego świadczenia uwzględnianego przy obliczeniach, może przysługiwać jej roszczenie pieniężne wobec spadkobiercy.
O możliwości dochodzenia zachowku decydują jednak również okoliczności rodzinne, treść testamentu, wcześniejsze darowizny i ewentualne wydziedziczenie.
Czy darowizna dokonana przez spadkodawcę ma wpływ na zachowek?
Tak. Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się określone darowizny dokonane przez spadkodawcę za jego życia. Oznacza to, że przekazanie mieszkania, domu, pieniędzy lub innych wartościowych składników majątku jednej osobie może mieć wpływ na roszczenia pozostałych uprawnionych.
Nie wszystkie darowizny są jednak uwzględniane. Przykładowo drobne darowizny zwyczajowo przyjęte nie są doliczane. Co do zasady nie dolicza się także darowizn dokonanych ponad dziesięć lat przed śmiercią spadkodawcy na rzecz osób, które nie są spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku. Przepisy przewidują jednak wyjątki od tej reguły.
Znaczenie mają również data darowizny, jej odbiorca, wartość oraz relacja rodzinna między stronami.
Czy wydziedziczenie w testamencie pozbawia prawa do zachowku?
Skuteczne wydziedziczenie może pozbawić określoną osobę prawa do zachowku. Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie w testamencie, że spadkodawca nie chce, aby dana osoba otrzymała część majątku.
Kodeks cywilny wskazuje konkretne przyczyny wydziedziczenia. Należą do nich między innymi uporczywe postępowanie wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, umyślne przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych.
Przyczyna wydziedziczenia powinna wynikać z treści testamentu. W określonych sytuacjach można kwestionować jego skuteczność, na przykład gdy wskazana przyczyna nie odpowiada ustawowym przesłankom lub spadkodawca przebaczył uprawnionemu.
Czy wnuki mogą domagać się zachowku po dziadkach?
Tak, wnuki mogą być uprawnione do zachowku po dziadkach, ale zależy to od sytuacji rodzinnej i zasad dziedziczenia ustawowego. Jeżeli dziecko spadkodawcy, które byłoby powołane do spadku, nie żyje w chwili otwarcia spadku, jego udział może przypaść jego zstępnym.
W takiej sytuacji wnuki mogą dochodzić zachowku na zasadach przewidzianych dla zstępnych. Samo pokrewieństwo z dziadkiem lub babcią nie oznacza jednak automatycznego prawa do zachowku. Konieczne jest ustalenie, kto dziedziczyłby na podstawie ustawy.
Od kogo można dochodzić zapłaty zachowku?
Podstawowym adresatem roszczenia o zachowek jest spadkobierca, który otrzymał spadek i jest zobowiązany do zaspokojenia roszczenia uprawnionego.
W określonych sytuacjach odpowiedzialność może obejmować również osobę, na której rzecz ustanowiono zapis windykacyjny, a następnie obdarowanego, który otrzymał od spadkodawcy darowiznę doliczaną do spadku. Dochodzenie zapłaty od obdarowanego jest jednak ograniczone ustawowymi warunkami, w tym zasadą, że uprawniony nie może uzyskać należnej kwoty od osób wcześniej zobowiązanych.
Zakres odpowiedzialności zależy od rodzaju przysporzenia, jego wartości oraz sytuacji prawnej poszczególnych osób.
W jakim terminie przedawnia się roszczenie o zachowek?
Roszczenia o zachowek podlegają pięcioletniemu terminowi przedawnienia, ale moment rozpoczęcia jego biegu zależy od podstawy roszczenia i osoby, od której dochodzona jest zapłata.
W przypadku roszczenia przeciwko spadkobiercy wynikającego z testamentu termin co do zasady liczy się od ogłoszenia testamentu. Przy roszczeniach przeciwko osobom zobowiązanym do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej darowizny lub zapisu windykacyjnego termin liczy się od otwarcia spadku, czyli śmierci spadkodawcy.
Nie warto odkładać dochodzenia roszczenia. Przed ustaleniem terminu należy sprawdzić dokumenty spadkowe, datę ogłoszenia testamentu i podstawę odpowiedzialności konkretnej osoby.
Czy można żądać zachowku, jeżeli spadkodawca przekazał cały majątek w darowiźnie?
Tak. Przekazanie całego majątku w drodze darowizn za życia nie musi pozbawiać najbliższych członków rodziny prawa do zachowku. Przy obliczaniu roszczenia uwzględnia się bowiem określone darowizny dokonane przez spadkodawcę.
Jeżeli osoba uprawniona nie może uzyskać należnego zachowku od spadkobiercy lub osoby, na której rzecz dokonano zapisu windykacyjnego, może w określonych przypadkach wystąpić z roszczeniem wobec obdarowanego.
Odpowiedzialność obdarowanego jest ograniczona przepisami, w szczególności wartością wzbogacenia wynikającego z darowizny. Istotne znaczenie ma także to, komu i kiedy przekazano majątek.
Czy zachowek można rozłożyć na raty lub obniżyć?
Tak. W określonych okolicznościach osoba zobowiązana do zapłaty zachowku może żądać odroczenia terminu płatności, rozłożenia należności na raty, a wyjątkowo również obniżenia jej wysokości.
Sąd bierze pod uwagę sytuację osobistą i majątkową zarówno osoby uprawnionej do zachowku, jak i osoby zobowiązanej do jego zapłaty. W przypadku rozłożenia świadczenia na raty ich łączny okres nie może przekraczać pięciu lat.
Sam fakt posiadania niewielkich dochodów lub braku gotówki nie powoduje automatycznego obniżenia zachowku. Konieczne jest przedstawienie odpowiednich okoliczności i dowodów.
Jak dochodzić zachowku, gdy spadkobierca nie chce zapłacić?
W pierwszej kolejności warto ustalić wysokość należnego zachowku i zgromadzić dokumenty dotyczące spadku, testamentu, darowizn oraz wartości majątku. Następnie można skierować do zobowiązanego wezwanie do zapłaty, wskazując kwotę roszczenia i termin uregulowania należności.
Jeżeli próba polubownego rozwiązania sporu nie przyniesie rezultatu, uprawniony może wnieść pozew o zapłatę zachowku do właściwego sądu. W toku postępowania może być konieczne przedstawienie dokumentów, zeznań świadków lub opinii biegłego dotyczącej wartości składników majątku.
Przed wniesieniem pozwu warto przeanalizować podstawę i wysokość roszczenia, ponieważ błędne obliczenie zachowku może prowadzić do dodatkowych kosztów postępowania.
Czy pomoc adwokata lub radcy prawnego jest potrzebna w sprawie o zachowek?
Skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika nie jest obowiązkowe, ale może być przydatne, szczególnie gdy sprawa dotyczy znacznego majątku, licznych darowizn, kilku spadkobierców lub sporu o skuteczność wydziedziczenia.
Adwokat lub radca prawny może pomóc ustalić krąg osób uprawnionych, przeanalizować testament i dokumenty dotyczące darowizn, obliczyć wysokość roszczenia, przygotować wezwanie do zapłaty oraz reprezentować klienta w postępowaniu sądowym.
Wybierając prawnika kancelarię prawną, warto zwrócić uwagę na jego doświadczenie w sprawach spadkowych i dotyczących zachowku.




